داشتند . درباره اين تشكيلات اخبار دقيقى در دست داريم . « 433 » در رأس ، « ديوان اعلى » در پايتخت ( همچنين ديوان الرسائل ) ، وزيرى ( اغلب قاضى ) « 434 » قرار داشت . در سال 366 ه / 976 م نزد نوح دوّم ، وزير « حاجب بزرگ » « 435 » خوانده مىشد . مسايل مالى را « ديوان الخراج » انجام مىداد ، « 436 » انشاء فرمانها را ديوان

--> - Hugo Andersen : و نيز in : Ferdovsi ( Lit . Verz . N . 549 ) , S . 177 - 196 , ( ايران ساسانى در شاهنامه ) Sasanidisk tradition i Firdausis Kongebog'' ( in : Ost og Vest . Afhandlinger tilegnede . . . Arthur Christ - en sen , ( Kopenhagen 1945 ) , S . 84 - 93 ) نشان داده‌اند كه نظريات فردوسى راجع به دربار دولتى ( از طريق منابعى كه به او انتقال يافته است ) كاملا با مناسبات عصر ساسانى منطبق است ( البته با مناسبات طبقه اجتماعى خاصى كه مورد گزينش او بوده است ) . براى دوره اسلامى از اين مناسبات مستقيما چيزى برجاى نمانده است . كاملا شبيه به اين مطالب ، امّا مستقل از منابع مزبور را كورت هاينريش هانزن Kurt Heinrich Hansen ( در حال حاضر مقيم هامبورگ - ( Wandsbek در تاريخ ششم دسامبر 1946 به من نوشته است : « . . . عصر ساسانى ( در شاهنامه ) لحظه به لحظه به تصوير درآمده است ؛ البته نه به طور تجسمى ، بلكه به نحو ادبى . روح ساسانى و از طريق آن روح هخامنشى چنان در روايات زنده بود كه تا زمان فردوسى خود را به وضوح نشان مىداد . در زمان خود فردوسى از اين روح در واقع چيز زيادى باقى نمانده بود و ساخت منسجم دولت ساسانى نيز مدتها بود كه از بين رفته بود . امّا از آنجا كه در شاهنامه بعض جزئيات ، به خصوص عينيت مىيابد ، مىتوان پى برد كه اين روح نزد سامانيان نيز هنوز وجود و حضور داشته و از آنجا به‌وسيلهء سلطان محمود نيز جنبه‌هايى از آن پذيرفته شده است ، به هر جهت بسيارى از نكات مربوط به آن را مىتوان از اين طرف و آن طرف گردآورى كرد - خلاصه آنكه : يك فرد به تنهايى نمىتواند از پيش خود اين چيزها را خلق كند . . . » ( 433 ) . نرشخى : تاريخ بخارا ، ص 24 ، مفاتيح العلوم ، ص 58 - 54 . - و نيز : Barthold , Turk . , 227 - 232 ; Levy , Soc . II 216 - 218 . ( 434 ) . Subki II 166 ; Mez 75 . Gustov Lebrecht Flugel : Die Klassen der hanefitischen Rechtsgelehr - سبكى ten , ( Leipzig 1861 ) , S . 296 ( Abh . Kgl . Sachs . Ges . d . Wiss . , B . 8 ) . - به‌عكس در دربار خليفه اغلب قاضى وجود نداشت : Mez 82 . ( 435 ) . نكبى 116 . سمعانى : كتاب الانساب ، ص 549 راست صفحه ، اعضاء خانواده مكالى را به‌عنوان رئيس « ديوان رسالت » مىنامد ، كه با وزارت نزديكى كاملى دارد . كسى كه مىخواهد درباره مدايح بىشمار اين وزير مطالعه كند ، بهتر است ( به‌عنوان نمونه اين‌گونه اشعار چاپلوسانه به طور كلى ) به عتبى : تاريخ يمينى ، ص 278 و بعد نگاه كند . ( 436 ) . فهرست 16 كتابى را كه در اداره خزانه زمان خليفه به كار مىرفته است ، خوارزمى مفاتيح العلوم ( ص 58 - 54 ) ارائه داده است : 1 - اوارج : براى نقل بدهيها به دولت ، -