برتولد اشپولر ( مترجم : جواد فلاطورى )

88

تاريخ ايران در قرون نخستين اسلامى ( فارسي )

دستگاههاى ادارى مربوط به آن ، حفاظت عمومى و پاسدارى از دين در مقابل ناآراميها و نوآوريها ، استفاده از مأموران پليس ارشاد ( تحت نظارت محتسب ) ، اجراى نماز جمعه ، تجهيز كاروانهاى سالانه زيارتى ، رهبرى جنگ عليه كفّار و تقسيم غنايم را بر عهده داشت . « 207 » تنها قبل از آغاز جنگ « 208 » و قبل از انجام اعدام شخصيّتهاى معروف « 209 » ( حد اقل براى مدّتى چنين بود ) نظر موافق خليفه جلب مىشد . به زودى مشخص گرديد كه حد اقل شرق ايران به‌ويژه خراسان كه به‌وسيله بيابان وسيعى تقريبا كاملا از سيستان مجزا مىشد ، نمىتواند در حقيقت تحت نظر بين النهرين باشد . « 210 » اين واقعيّت و ناآراميهاى متعدد مربوط به آن در خراسان به علت دشمنىهاى قبيله‌اى اعراب و جنگهاى داخلى ، انتصاب مأمور بومى براى اين منطقه را ضرورى كرد ، كه مانند ديگر حكّام پيش از خود دستور داد ، سكه‌ها را فقط به نام خود او ( بدون ذكر نام خليفه ) ضرب كنند . « 211 » ازاين‌رو با در نظر گرفتن موقعيتى كه زياد و حجّاج در بين النهرين داشتند - به همان ترتيب كه فرمان صادره خليفه در سال 79 - 78 ه / 98 - 697 م تأييد مىكند - « 212 » يافتن مأموران مناسب و به كار گماردن آنها براى اين امر ، به آنان محوّل شد . « 213 » ( اسامى آنان نيز بر روى

--> ( 207 ) . ( در كتابشناسى شماره 292 ) طبق نوشته ماوردى Kremer , C . G . I 406 f ؛ در اينجا ص 408 و بعد و همچنين توضيحات قضات درباره حوزه اقدامات « حكام محدود » . ( 208 ) . ابن اثير : الكامل ، ج 4 ، ص 174 ( سال 80 - 79 ه / 99 - 698 م ) . ( 209 ) . همان كتاب ، ج 4 ، ص 210 ( سال 91 ه / 710 م ) . - بعدها ( سال 110 ه / 728 م و 41 - 140 ه / 58 - 757 م ) مستقلا توسط حاكم خراسان اتفاق افتاد : طبرى : 2 ، ص 1502 و نيز ابن اثير : الكامل ، ج 5 ، ص 126 . ( 210 ) . بلاذرى : انساب الاشراف ، ج 11 ، ص 266 . ( 211 ) . Thomas Arc . 284 f . ; و نيز مقايسه كنيد با سكه‌هاى نقره به سبك ساسانى ، در مبحث « ضرب سكه » در كتاب حاضر . ( 212 ) . طبرى ، تاريخ 2 ، ص 1033 . ( 213 ) . يعقوبى : تاريخ ، ج 2 ، ص 264 - طبرى ، تاريخ 2 ، ص 4 / 81 ( سال 45 ه / 665 م ) ، 155 ( سال 51 ه 671 م ) ، 496 ، 593 ( سال 64 ه / 684 م : هرات ) ؛ 994 و كتاب الاغانى / بولاق ، ج 16 ص 41 ( سال 72 ه / 92 - 691 : اسپهان ) : كتاب الاغانى / بولاق ، ج 16 ، ص 42 ( رى ) ؛ بلاذرى : انساب الاشراف ، ج 4 ، ص 151 ( اردشير خوره ) ؛ ج 5 ، ص 118 ، ج 11 ، ص 311 ( خراسان ) ، طبرى ، 2 ، ص 1178 - ثعالبى : غرر السير ص -