ابن خلدون ( مترجم : آيتى )
787
تاريخ ابن خلدون ( فارسي )
نيز از علل فتنه ميان آن دو دولت بود . غازان اتابك نوروز را به قتل آورد سبب اين قتل آن بود كه نوروز از غازان بيمناك شده بود و با لاچين سلطان مصر و شام كه بعد از كتبوقا زمام امور را به دست گرفته بود مكاتبه مىكرد . نوروز كه خطر را نزديك احساس مىكرد به هرات رفت و به فرمانرواى آن ملك فخر الدين بن شمس الدين كرت پناه برد ، ولى ملك فخر الدين پادشاه غور و غرجستان [ 1 ] او را گرفته تسليم قتلغشاه نمود و قتلغشاه او را به قتل آورد . غازان پس از قتل نوروز ، برادران او را كه در بغداد بودند يعنى حاجى و لكزى را كشت . [ اين واقعه در سال 696 واقع شد ] . از اين پس فرار سلامش و سپس منجو رخ داد . سلامش اميرى در بلاد روم بود و يك تومان [ 2 ] لشكرى در خدمت داشت - تومان [ 2 ] در نزد مغولان عبارت است از ده هزار [ 3 ] سپاهى - از غازان بيمناك شده بود و نزد لاچين كس فرستاد و از او اجازه خواست كه به دو پيوندد . غازان لشكرى به جنگ او فرستاد . چون جنگ در پيوست ياران سلامش از گردش پراكنده شدند و او زن و فرزند رها كرد و به مصر گريخت . پادشاه مصر لشكرى در اختيار او گذاشت كه برود و زن و فرزند خود بياورد . چون به سيس رسيدند سپاهيان مغول راه بر او گرفتند . در اين نبرد شكست خورد و آن امير مصرى كه همراه او بود كشته شد . او خود به يكى از دژها پناه برد . او را از آن دژ فرود آوردند و نزد غازان فرستادند . غازان او را بكشت . برادرش قطقطو با همهء لشكريانى كه با او بودند در مصر ماندند . همهء اين امور كه برشمرديم سيب شد كه ميان غازان خان و مصريان فتنهها پديدار شود . بعضى از امراى شام و مصر كه از سلطان خود الملك الناصر محمد بن قلاوون بيمناك شده بودند به غازان پيوستند و او را به تسخير شام برانگيختند . غازان خان در سال 697 با لشكرهاى مغول و ارمن رهسپار شام شد . قتلغشاه و مولاى نيز با او بودند . الملك الناصر با لشكريان مسلمان از مصر بيامد . چون به غزه رسيد خبر يافت كه برخى از مماليك از ياران كتبوقا و امراى مغول كه مصر به مهاجرت كردهاند به توطئه پرداخته آهنگ فرو گرفتن او را دارند . الملك الناصر در رفتن بر آنان سبقت گرفت و براى رويارويى با مغولان راهى حمص شد . چون برفت و در مجمع المروج [ 4 ] دو طرف بر هم زدند ، مسلمانان در محاصره افتادند و جمعى كثير از ايشان كشته شد . سلطان خود را برهانيد و به مصر رفت . غازان با لشكر آراسته پيش تاخت و حمص را بگرفت و هر چه در لشكرگاه سلطان باقى مانده بود همه را تاراج كرد
--> [ ( 1 ) ] متن : سيستان . [ ( 2 ) ] متن : طومار . [ ( 3 ) ] متن : صد هزار . [ ( 4 ) ] متن : مرج المروج .