ميان توقتاى و ملوك مصر روابط دوستى بود . به هنگامى كه چشم از جهان بربست رسولان او در نزد الملك الناصر محمد بن قلاون بودند . رسولان را به اكرام تمام نزد ازبك بازگردانيدند . ازبك نيز با الملك الناصر تجديد مودت كرد . قتلغ تمر ترغيب كرد كه يكى از دختران اين خاندان را به عقد الملك الناصر درآورند و براى او دختر برادر توقتاى را نامزد كرد . رسولان از دو سو به آمد و شد پرداختند ، تا كار به پايان آمد . آنان دختر خود را به مصر فرستادند . الناصر او را به عقد خود درآورد و با او زناشويى نمود . و ما در اخبار دولت ايشان آورديم . سپس ميان ازبك و ابو سعيد پادشاه مغول در عراق ، از اعقاب هلاكو ، خلاف افتاد . ازبك لشكر به آذربايجان برد . خاندان دوشى خان مدعى بود كه تبريز و مراغه از آن ايشان است بدان هنگام كه قاآن ، هلاكو را براى جنگ به بلاد اسماعيلى فرستاده بود و بغداد را فتح كرد ، نياز به لشكر بيشتر داشت . سپاهيان شمال به فرمان قاآن به يارى او رفتند . علوفهء اين سپاهيان از تبريز مقرر شد . چون هلاكو خان درگذشت بركه از پسر او اباقاخان اجازه خواست تا مسجد جامعى در تبريز بنا كند . و كارخانه‌اى براى بافتن پارچه و مطرز كردن آن تأسيس كنند . اباقاخان اجازه داد و هر دو را بنا كردند و خود در آنجا ماندند . سپس خاندان دوشى خان مدعى شدند كه تبريز و مراغه از اعمال ايشان است و همواره خواستار اين دو موضع بودند . چون ميان ازبك و ابو سعيد فتنه افتاد ، فرمان لشكركشى به موقان داد . برفتند و در آنجا كشتار و تاراج كرده بازگشتند . امير چوپان در دولت ابو سعيد صاحب قدرت و شوكتى شگرفت شده بود و بر فرزندان چنگيزخان تحكم مىكرد . امير چوپان از فرمانروايى براق پسر ييسودوا [ 1 ] ، نوادهء ييسو منگو [ 2 ] پسر جغاتاى بر خوارزم ناخشنود بود . ازبك ، براق را برانگيخت كه به خراسان لشكر كشد و نيز او را با فرستادن لشكرى يارى داد و نايب خود قتلغ تمر را بفرستاد و يسور [ 3 ] نيز بدين مقصود در حركت آمد . ابو سعيد ، امير چوپان را به دفع او فرستاد . امير چوپان پايدارى نتوانست و يسور بر بسيارى از بلاد خراسان دست يافت . امير چوپان با هر چه يسور تصرف كرده بود با او مصالحه كرد ولى يسور در سال 720 درگذشت . ازبك نيز نايب خود قتلغ تمر را عزل كرد و عيسى كوكز را به جاى او فرستاد ولى در سال 724 بار ديگر نايب نخستين خويش را به مقام اولش بازگردانيد . جنگ ميان ازبك و ابو سعيد همچنان بر دوام بود تا سال 736 كه ابو سعيد بمرد . سپس در همين سال قاآن نيز هلاك شد .

--> [ ( 1 ) ] متن : سنتف . [ ( 2 ) ] متن : منكوفان . [ ( 3 ) ] متن : سيول .