اخبار ارمن و جنگ در بلاد ايشان و كشته شدن پادشاهشان فرمانرواى سيس به دست مغولان پيش از اين از ارمنها سخن گفتيم و گفتيم كه ايشان و برادرانشان گرجيان از فرزندان قويل بن ناحور بن آزراند و ناحور برادر ابراهيم ( ع ) است . اينان پيش از اسلام كيش نصرانيت برگزيده بودند . مواطنشان در ارمينيه بود . و ارمينيه منسوب به ايشان است . پايتختشان شهر خلاط بود و پادشاهشان نكفور لقب داشت . مسلمانان بلادشان را گرفتند و بر آنان جزيه نهادند . حكام و واليان مسلمان بر ارمينيه حكومت كردند و جنگها و فتنه‌ها بسيار شد . چون خلاط ويران شد پايتخت ارمينيه به سيس منتقل گرديد . سيس مجاور در بندهاى حلب است . ارمنها به مسلمانان باج و خراج و جزيه مىدادند . پادشاهشان در عهد الملك العادل نور الدين [ محمد بن زنگى ] قليج بن لئون بود . او دارندهء ناحيهء در بند بود . قليج به خدمت الملك العادل نور الدين در آمد و اقطاع دار او شد و مصيصه و ارزن و طرطوس را از دست روميان بگرفت . صلاح الدين كه پس از الملك العادل نور الدين به حكومت رسيد او را در مقام خويش ابقا كرد . در يكى از سالها به تركمانان غدر ورزيد و از اداى مال سرباز زد . صلاح الدين به جنگ او رفت و چنان كرد كه بار ديگر به اطاعت آمد و در اداى جزيه به حال نخستين خويش باز آمد و از تعرض به ثغور حلب دست بداشت . در عهد الملك الظاهر بيبرس ، هيتوم بن قسطنطين بن يانس بر آن سرزمين فرمان مىراند . مىگفت كه از اعقاب قليج است يا از خاندان اوست . چون هلاكو عراق و شام را گرفت . هيتوم به فرمان او درآمد و هلاكو او را در مقام خود ابقا نمود . او نيز در جنگهاى مغولان در بلاد شام شركت مىجست . در سال 662 با فرمانرواى مغول در بلاد روم جنگ كرد و بنى كلاب از اعراب حلب را با خود به جنگ برد و در نواحى عنتاب دست به شورش و كشتار و غارت زد . هيتوم بن قسطنطين از آن پس رهبانيت اختيار كرد و پسر خود لئون را جانشين خود ساخت . الملك الظاهر بيبرس در سال 664 لشكرى به سردارى المنصور قلاون صاحب حماة به بلاد ايشان برد . نرسيده به در بند ، لئون با سپاه خود با او مصاف داد . در اين نبرد شكست خورد و اسير شد . سپاهيان الملك الظاهر شهر سيس را ويران كردند . هيتوم براى رهايى فرزندش لئون از بند اسارت اموال و چند قلعه را فديه داد . الملك الظاهر از او خواست كه از اباقا پسر هلاكو بخواهد سنقرالاشقر و يارانش را آزاد كند . هلاكو آنان را در زندان حلب به بند كشيده بود . هيتوم چنين كرد و آن اسيران آزاد شدند . هيتوم پنج دژ را به بيبرس واگذار كرد . از آن جمله بودند : رغبان و مرزبان .