ابن خلدون ( مترجم : آيتى )
619
تاريخ ابن خلدون ( فارسي )
به امضا رسانيد و خود نيز شرطى بر شروط ايشان بيفزود كه « هر كس از اهل ذمه مسلمانى را عمدا بزند پيمانى كه با او بستهايم لغو مىگردد . » بر اساس احكام اين عهدنامه ، فتاوى فقها نصا و قياسا در باب اهل ذمه صادر مىشود . اما معابد اهل ذمه : ابو هريره گويد : عمر هر كنيسهاى را كه بعد از هجرت احداث شده بود ويران كرد و تنها كنيسههايى را باقى گذاشت كه پيش از اسلام بنا شده بودهاند . همچنين [ عمر بن عبد العزيز ] عروة بن محمد [ السعدى ] را فرستاد تا همهء معابد اهل ذمه را در صنعاء ويران نمايند و با قبطيان مصالحه كند كه برخى از معابدشان را ويران كند و برخى را بر جاى گذارد و او تنها معابدى را باقى گذاشت كه قبل از هجرت ساخته شده بودند . در باب خراب كردن و تعمير كردن معابد اهل ذمه ميان فقها اختلاف است و اين اختلاف مشهور است . و اللّه تعالى ولى التوفيق . فرو كوبيدن الملك الناصر محمد بن فلاون مغولان را در سال 702 اخبار پى در پى رسيد و خبر از حركت مغولان داد و اينكه قتلغ شاه به جانب فرات مىآيد و به نايب حلب نامه نوشته كه در بلاد شما فرود خواهم آمد . سپس خبر رسيد كه مغولان از فرات گذشتهاند و مردم با شنيدن اين خبر پيشاپيش ايشان پاى به فرار نهادند . مغولان وارد مرعش شدند . سپاهى از مصر به يارى مردم شام آمده اين سپاه به دمشق رسيد . در آنجا خبر يافتند كه غازان خان با لشكر مغول به شهر رحبه درآمد . است و در آنجا فرود آمده . نايب رحبه آنان را ميزبانى كرده و اسبانشان را علوفه داده و پوزش خواسته و گفته است كه در فرمان اوست و او به شام رود اگر بر شام پيروز گردد تصرف رحبه خود حاصل است و پسر خود را به گروگان نهاده است . غازان خان از رحبه چشم پوشيد و چون از فرات گذشت به ديار خود بازگرديد . غازان براى مردم شام نامهاى طولانى نوشته بود و آنان را از استمداد از سلطان مصر بر حذر داشته بود و در ضمن براى فريب ايشان سخن به ملايمت و ملاطفت آميخته بود . قتلغ شاه نويان با نود هزار يا بيشتر از لشكريان مغول رهسپار شام شد . خبر به سلطان الملك الناصر رسيد . از مصر بسيج حركت كرد و بر مقدمه امير بيبرس چاشنيگير را بفرستاد و خود با سلار از پى او بيامد . خليفه ابو الربيع سليمان نيز با اين سپاه بود . اينان همچنان با تعبيه پيش آمدند . بيبرس وارد دمشق شد . نايب حلب قراسنقر المنصورى بود . العادل كتبوقا نايب حماة و اسد الدين گرجى نايب طرابلس با لشكرهاى خود نيز با او بودند . مغولان دو قريه را مورد حمله قرار دادند . در اين قريهها جماعاتى از تركمانان بودند كه با شنيدن خبر آمدن مغولان با زن و فرزند و خان و مان خويش از ناحيهء فرات گريخته بودند .