ابن خلدون ( مترجم : آيتى )

574

تاريخ ابن خلدون ( فارسي )

شورش مماليك عزيزى و اشرفى و استيلاى برلى بر بيره مماليك اشرفى و عزيزى بزرگترين جماعات اين مماليك بودند . سركردهء مماليك اشرفى بهاء الدين بغدى و سركردهء مماليك عزيزى شمس الدين اقوش بود . الملك المظفر قطز ، نابلس و غزه و سواحل شام را به او اقطاع داده بود . چون الظاهر بيبرس به حكومت رسيد سنجر الحلبى در دمشق عصيان آشكار كرد . بيبرس سرور خود علاء الدين بندقدارى را با لشكرى به جنگ او فرستاد . مماليك عزيزى و اشرفى در حلب بودند . اينان بر فرمانرواى حلب السعيد بن لؤلؤ - چنان كه گفتيم - بشوريدند . علاء الدين بندقدارى ايشان را نزد خود به دمشق فراخواند . بيبرس بيسان را بر متصرفات برلى بيفزود و برفت و دمشق را تصرف كرد . سپس بيبرس به علاء الدين بندقدارى پيام داد كه مماليك عزيزى و اشرفى را دستگير كند . ولى او جز بر بغدى سركردهء مماليك اشرفى دست نيافت و باقى از آنجا دور شدند و به عصيان خود ادامه دادند . برلى بر بيره مستولى شد و در آنجا بماند و بر سپاهيان مغول در جانب شرقى فرات حمله مىكرد و از ايشان كشتار مىنمود . آنگاه بيبرس لشكر بياراست و به سردارى جمال الدين الحموى ، به جنگ او فرستاد . جمال الدين آنان را شكست داد و سپس رهايشان كرد . الظاهر بيبرس همچنان به ترغيب و تهديد او مشغول بود تا بالاخره به اطاعت گردن نهاد و اجازت خواست كه نزد او رود . بكباش الفخرى به استقبال او بيرون رفت . در سال 661 در دمشق با او ديدار كرد . چون بيامد سلطان باب عطا بر روى او و ياران او بگشود و هر كس را بر حسب مرتبه‌اش مقامى داد و او را از خواص و مشاوران خويش قرارداد و از وى خواست كه از بيره دست بردارد . او نيز دست برداشت . بيبرس بيره را بستد و جاى ديگر را در عوض به او داد . و اللّه سبحانه و تعالى اعلم . گرفتن الظاهر بيبرس كرك را از الملك المغيث عمر و استيلاى او بر حمص پس از وفات صاحب آن چون سلطان بيبرس در سال 660 به سردارى بدر الدين ايدمرى لشكر به شوبك فرستاد و آنجا را تصرف كرد ، بدر الدين بلبان خصى را بر آن امارت داد و خود به مصر بازگرديد . نزد الملك المغيث عمر ، در كرك ، جماعتى از كردان بودند . اينان از شهرزور از برابر مغولان به شام گريخته بودند و الملك المغيث ايشان را جزء لشكريان خود ساخته بود و براى حمله به شوبك و نواحى آن بسيج كرده بود . سلطان بيبرس از بيم الملك المغيث عزم حركت به كرك نمود . الملك المغيث پيام داد كه در اطاعت اوست و براى كردانى كه در خدمت او بودند امان خواست . بيبرس امانشان داد و كردان به او پيوستند . بيبرس در سال 661 به كرك رفت