ابن خلدون ( مترجم : آيتى )
519
تاريخ ابن خلدون ( فارسي )
اگر الملك العادل از مصالحه با صاحب سنجار سر برتافت بر بلاد او تجاوز ورزند . همچنين نزد خليفه الناصر لدين اللّه رسول فرستادند كه الملك العادل را پيام دهد از تعرض دست بردارد خليفه نيز هبة اللّه بن المبارك بن الضحاك ، استاد الدار خود و امير آقباش از خواص مماليك خود را بفرستاد . اينان نخست به موصل آمدند سپس با الملك العادل كه سنجار را در محاصره داشت ديدار كردند و پيام بگزاردند . الملك العادل ابتدا بپذيرفت كه از محاصره دست بردارد ولى كار را به مماطله برگزار كرد . عاقبت بر آن قرار نهادند كه هر چه گرفته از آن او باشد و سنجار نيز از آن فرمانروايش . چون صلح برقرار شد ، هر يك به شهر خود رفت . در سال 609 الملك العادل امير اسامه را كه اقطاعات فراوان داشت ، و از جملهء آنها حصن كوكب از اعمال اردن بود بگرفت و حصن كوكب را از او بستد و ويران كرد و در نزديكى عكا دژى بر كوه طور بساخت و آن را به مردان جنگى و سلاح و آذوقه استحكام بخشيد . و اللّه تعالى اعلم . وفات الظاهر صاحب حلب و حكومت پسرش العزيز الملك الظاهر غازى بن صلاح الدين بن ايوب صاحب حلب و منبج و جز آنها از بلاد شام در ماه جمادى الاخر سال 613 درگذشت . او مردى تندخو و مالدوست و سختكش بود ولى شعرا و قضات را اكرام مىكرد . پسر خردسال خود ، محمد بن الملك الظاهر را كه سه سال از عمرش گذشته بود وليعهد خويش ساخت و از پسر بزرگتر كه مادرش دختر عمويش الملك العادل بود رويگردان شد . محمد را ، الملك العزيز غياث الدين لقب داد . يكى از بندگان با كفايت خود را كه طغرل نام داشت و به شهاب الدين ملقب بود به اتابكى او معين كرد . شهاب الدين طغرل مردى خيرخواه و نيكوكار بود و از عهدهء سرپرستى آن كودك نيكو برآمد و راه دادگرى پيش گرفت و سراسر ولايت را به نيروى حسن سيرت و طويت خويش در ضبط آورد . و اللّه اعلم . حكومت الملك المسعود بن الملك الكامل بر يمن چون الملك المظفر سليمان بن سعد الدين [ ( 1 ) ] در سال 599 بر يمن استيلا يافت با زوجهء خويش مادر الملك الناصر كه ملكهء او بود بد رفتارى آغاز كرد و او را بيازرد و از او اعراض كرد و خود به استبداد به حكومت پرداخت و جهان را از جور و ظلم پر نمود و سيزده سال بر اين سيرت فرمان راند . سپس بر الملك العادل بن ايوب بشوريد و روزى نامهاى به او نوشت كه با اين آيه آغاز مىشد : إِنَّهُ مِنْ سُلَيْمانَ وَ إِنَّهُ بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ الملك العادل به فرزند
--> [ ( 1 ) ] متن : سليمان بن المظفر .