واقعه سياهان در مصر در قصر العاضد لدين اللّه خواجه‌سرايى بود كه بر قصر فرمان مىراند به نام مؤتمن الخلافه . چون دولتمردان مصر در باب وزارت صلاح الدين علم مخالفت برداشتند ، مؤتمن نيز با جماعتى از ايشان همدست شد و آنان را واداشت كه به فرنگان نامه نويسند و آنان را فرا خوانند تا صلاح الدين به دفع ايشان لشكر بيرون برد و اينان زمام امور شهر را به دست گيرند ، سپس از پشت سر بر او بتازند . پس نامه‌اى نوشتند و آن را درون كفشى پنهان كردند و به قاصدى كه جامه‌اى ژنده بر تن داشت سپردند كه نزد ايشان برد . چند تن از تركمانان راه بر او بگرفتند . ديدند مردى است با جامه‌اى ژنده و كفشهايى نو . به شك افتادند و او را نزد صلاح الدين بردند . نامه در درون كفش بيافتند . صلاح الدين نامه برخواند و نزد كاتب خود رفت و او را خبر داد و اين راز همچنان پوشيده بداشت . روزى مؤتمن الخلافه به يكى از روستاهاى خود به تفرج رفته بود ، صلاح الدين كس فرستاد تا سرش را بريده نزد او آورد . صلاح الدين از آن پس خواجگان را از دخالت در كارهاى خود منع كرد و بهاء الدين قراقوش را كه خواجه‌اى سفيد بود بر آنان سرورى داد و همهء امور قصر را به دست او سپرد . سياهان مصر از قتل مؤتمن الخلافه برآشفتند و براى نبرد با صلاح الدين گرد آمدند . شمارشان به پنج هزار [ 1 ] تن رسيد . ميان لشكر صلاح الدين و سياهان در ماه ذو القعدهء سال 564 نبرد درگرفت صلاح الدين جمعى را به منصوره محله سياهان فرستاد تا محله را با ساكنانش از خرد و كلان به آتش كشند . سياهان چون اين خبر شنيدند روى به گريز نهادند . ياران صلاح الدين در هر كوى و برزن ايشان را زير شمشير گرفتند و قتل عام كردند تا عاقبت امان خواستند و به جيزه رفتند . شمس الدوله تورانشاه برادر صلاح الدين با جماعتى از لشكر برايشان گذشت و بار ديگر دست به كشتارشان زد و همه را نابود كرد . و اللّه اعلم . هجوم فرنگان به دمياط و فتح ايله چون صلاح الدين بر دولت مصر استيلا يافت ، فرنگان از اينكه او و عمش را چنان فرصتى داده بودند تا بر مصر غلبه يابند ، سخت تأسف خوردند ، زيرا از آن هنگام كه نور الدين بر مصر مستولى شد آنان به فناى خويش يقين كردند . فرنگان براى تدارك مافات راهبان و كشيشان را به بلاد [ صقليه و اندلس و غير آن ] فرستادند و مردم آن كشورها را به دفاع از بيت المقدس فراخواندند . آنان نيز به راه افتادند و به يارى او بسيج كردند . فرنگانى كه در سواحل شام بودند در آغاز سال 565 [ 2 ] گرد آمدند و با هزار كشتى روانهء دمياط شدند تا پس از تصرف

--> [ ( 1 ) ] ابن اثير : پنجاه هزار تن . [ ( 2 ) ] متن : 365 .