ابن خلدون ( مترجم : آيتى )
419
تاريخ ابن خلدون ( فارسي )
از قديم الايام متعلق به سنجار بوده است . بدر الدين پس از گفتگويى قلعه را به او تسليم كرد . و اللّه تعالى اعلم . بازگشت قلعههاى هكاريه و زوزان به بدر الدين لؤلؤ چون زنگى قلاع هكاريه و زوزان را تصرف كرد ، ساكنان آن قلاع او را مردى بدسيرت يافتند بىهيچ انعام و احسانى . برعكس همواره خبر مىرسيد كه بدر الدين لؤلؤ را با سپاه و رعيت چه رفتار پسنديدهاى است . پس ( در محرم سال 618 ] نزد بدر الدين كس فرستادند كه خود را تسليم او كنند و از او خواستند كه جايى را به ايشان اقطاع دهد . بدر الدين قبول كرد و نزد الملك الاشرف فرستاد و در اين باب از او اجازت طلبيد . الملك الاشرف اجازه نداد . زنگى از نزد الملك الاشرف بازگرديد و جماعتى گرد آورد و قلعهء عماديه را محاصره نمود ولى به چيزى دست نيافت . ساكنان قلعه نزد بدر الدين لؤلؤ پيام فرستادند و خواستار تسليم قلعه او شدند . لؤلؤ از الملك الاشرف اجازت خواست و قلعهء جديده و نصيبين و ولايت ميان آن دو را به او داد تا اجازه داد آن قلعهها را در تصرف آرد . بدر الدين نايبان خود را به آن قلعهها فرستاد و به هر چه وعده داده بود وفا كرد و ديگر قلعههاى اعمال موصل را نيز فراچنگ آورد و همه در فرمان او درآمدند . و اللّه تعالى اعلم . استيلاى صاحب موصل بدر الدين لؤلؤ بر قلعهء شوش [ 1 ] قلعهء شوش و قلعهء عقر هر دو مجاور يك ديگرند در دوازده فرسنگى موصل . اين دو قلعه از آن عماد الدين زنگى بن نور الدين ارسلان شاه بودند . او به وصيت پدر صاحب آن دو قلعه شده بود . عماد الدين بعدها قلعههاى هكاريه و زوزان را نيز گرفت و به موصل بازگرديد . در سال 619 عماد الدين نزد اوزبك بن پهلوان به آذربايجان رفت . اوزبك از بقاياى سلجوقيان بود . او نيز اقطاعاتى به او داد و عماد الدين نزد اوزبك ماند . بدر الدين لؤلؤ از موصل به قلعهء شوش رفت و آن را محاصره نمود و بر ساكنان آن سخت گرفت . ساكنان قلعه نيك پايدارى كردند . لؤلؤ سپاهى به محاصره گماشت و خود به موصل بازگرديد . چون محاصره شدت يافت و راه آذوقه بسته شد ، مردم امان خواستند و با شروطى كه نهادند و لؤلؤ آنها را پذيرفت فرود آمدند و قلعه را تسليم كردند . بدر الدين لؤلؤ نواب خود را به قلعه فرستاد . و اللّه تعالى اعلم . محاصرهء مظفر الدين موصل را الملك الاشرف موسى بن الملك العادل بن ايوب بر موصل استيلا يافته بود . بدر الدين
--> [ ( 1 ) ] متن : سوس .