قلج ارسلان لشكر آورد و به جنگ ياغى ارسلان بن دانشمند رفت ولى از او شكست خورد از پادشاه روم يارى جست . او لشكرى به ياريش فرستاد ولى در اين گير و دار ياغى ارسلان بمرد . پس از مرگ او ابراهيم پسر برادرش محمد به جايش نشست . قلج ارسلان به برخى از بلاد او مستولى شد و برادرش ذو النون بن محمد بن دانشمند نيز بر قيساريه چنگ انداخت و ملك شاهان شاه [ 1 ] بن مسعود برادر قلج ارسلان نيز انكوريه ( انقره ) را در تصرف گرفت و كارها بر اين قرار گرفت . آنگاه ميان قلج ارسلان بن مسعود و نور الدين محمود بن زنگى صاحب شام خلاف افتاد و كار به جنگ كشيد . صالح بن رزيك كه زمام دولت فرمانرواى علوى مصر را در دست داشت به قلج ارسلان نامه نوشت و او را از اين كار منع نمود . سپس ابراهيم بن محمد بن دانشمند هلاك شد و برادرش ذو النون به جاى او قرار يافت قليج ارسلان بن مسعود پيمان خويش بر هم زد ملطيه را تصرف نمود . و اللّه تعالى اعلم . حركت نور الدين العادل بن بلاد قلج ارسلان نور الدين محمود بن زنگى در سال 568 بر ملطيه و سيواس و آقسرا از بلاد قلج ارسلان [ 2 ] بن مسعود بن قلج ارسلان در سرزمين روم حمله آورد . قلج ارسلان با اعتذار به استقبال او رفت و او را از تصميمش منصرف نمود و بسى اكرامش كرد . سپس نور الدين محمود در باب ذو النون بن دانشمند شفاعت كرد و از او خواست بلادى را كه تصرف كرده باز پس دهد ولى قليج ارسلان نپذيرفت . نور الدين به خشم آمد و مرعش و بهنسى و شهرهاى ما بين آن دو را در ماه ذو القعدهء همان سال تصرف كرد و سپاه به سيواس فرستاد و آنجا را بستد . قلج ارسلان به صلح گراييد و نزد نور الدين كس فرستاد و خواستار مهر و عطوفت او گرديد . در اين حال به نور الدين از فرنگان ، خبرهايى دادند كه او را پريشان خاطر نمود . از اين رو درخواست آشتى را پذيرا آمد ، بدان شرط كه سيواس در دست نواب نورالدين باقى بماند و سيواس از آن ذو النون بن دانشمند بود . آنگاه براى نور الدين محمود بن زنگى منشورى از جانب خليفه رسيد كه آن بلاد از جمله بلاد قلج ارسلان و خلاط و ديار بكر را به اقطاع او داده بود . چون نور الدين محمود بمرد بار ديگر سيواس را قلج ارسلان تصرف كرد و نايبان ذو النون را از آنجا براند . حركت صلاح الدين براى نبرد با قلج ارسلان بن مسعود قلج ارسلان بن مسعود صاحب بلاد روم ، دختر خود را به نور الدين محمد بن قرا ارسلان [ 2 ] بن داود بن سكمان صاحب حصن كيفا و ديگر بلاد ديار بكر به زنى داد و چند دژ نيز

--> [ ( 1 ) ] متن : شاه بن مسعود . [ ( 2 ) ] متن : قليج ارسلان .