ابن خلدون ( مترجم : آيتى )
265
تاريخ ابن خلدون ( فارسي )
خبر از دولت قتلمش و پسرانش ملوك قونيه و بلاد روم از سلجوقيان و آغاز كار و سرگذشت و احوالشان قتلمش از بزرگان اين خاندان بود و در نسب او اختلاف كردهاند . بعضى گويند قتلمش پسر بيغو بود و ابن اثير گاه مىگويد قتلمش پسر عم طغرلبك است و گاه مىگويد پسر اسرائيل بن سلجوق . اينك به بيان ابن اجمال مىپردازيم . چون سلجوقيان به طلب ملك در بلاد پراكنده شدند ، قتلمش وارد بلاد روم شد و قونيه و آقسرا و نواحى آن دو را بگرفت . تا آنگاه كه سلطان طغرلبك او را با لشكرى با قريش بن بدران صاحب موصل به طلب دبيس بن مزيد فرستاد و اين به هنگامى بود كه دولت علويان در حله و اعمال آن آشكار شده بود ولى قريش بن بدران از دبيس و بساسيرى شكست خورد . و ما در اخبار ايشان آورديم . سپس بر سلطان الب ارسلان بعد از طغرلبك عصيان كرد و آهنگ رى نمود تا رى را به تصرف آرد . الب ارسلان در سال 456 با او مصاف داد . لشكر قتلمش منهزم شد . جسد قتلمش را ميان كشتگان يافتند . الب ارسلان از مرگ او اندوهگين شد و چنان كه گفتيم به عزا نشست . پس از او پسرش سليمان بن قتلمش به جايش نشست و قونيه و آقسرا را بگرفت و همهء بلادى را كه در تصرف پدرش بود ، تصرف كرد و در سال 477 انطاكيه را از روميان بستد روميان اين شهر را از سال 355 [ 1 ] در تصرف داشتند . سليمان انطاكيه را به متصرفات خويش درافزود . چون سليمان بن قتلمش انطاكيه را تصرف كرد شرف الدوله مسلم بن قريش صاحب موصل نزد او كس فرستاد و خواستار جزيهاى شد كه براى او مىفرستادهاند ولى سليمان از پرداخت چنين مالى سرباز زد . مسلم بن قريش به خشم آمد و جمعى از عرب و تركمان گرد آورد و براى محاصرهء او در حركت آمد . جبق [ 2 ] امير تركمانى نيز همراه او بود . دو لشكر در سال 478 مصاف دادند . امير جبق به سليمان گراييد و لشكر عرب منهزم شد . سليمان بن قتلمش براى محاصرهء حلب عازم آن ديار شد . مردم حلب از او خواستند اندكى درنگ كند تا به سلطان ملكشاه نامه نويسند ولى از ديگر سو به تاج الدوله تتش خبر دادند . تتش صاحب دمشق بود . و او را به حلب فراخواندند . تاج الدوله تتش شتابان بيامد و سليمان بىآنكه لشكر خويش تعبيه داده باشد راه بر او بگرفت و شكست خورد . ولى خود را با خنجر بزد و بكشت . تاج الدوله تتش لشكرگاهش را به غارت برد . چون سليمان بن قتلمش كشته شد پسرش قلج ارسلان بن سليمان به جايش نشست . در سال 490 كه فرنگان به سواحل شام مىآمدند و از قسطنطينيه گذشتند ، پادشاه روم ،
--> [ ( 1 ) ] متن : 455 . [ ( 2 ) ] متن : متن : جق .