كاشفى در نثر ، متفنّن است . گاه بسيار ساده و موجز مىنويسد خاصه در كتب علمى ، و گاه از شيخ سعدى و گلستان تقليد مىكند مانند « روضة الشّهداء » و « اخلاق محسنى » ، ولى پيشرفت در فنّ نثر صنعتى ندارد و هيچ مقلّدى در اين امر پيشرفتى نكرده و نخواهد كرد . « 1 » در عصر تيمورى ، شيوهء نگارشى نثر پارسى روند انحطاطى خود را با شتاب ادامه مىدهد ، و سبك نگارشى بزرگان اين عصر غالباً در ميانهء نثر ساده و فنّى قرار دارد . « 2 » روضة الشّهداى ملّاحسين واعظ كاشفى در زمينهء مقتل نگارى شايد اوّلين اثر در زبان پارسى باشد كه با قرائتِ گاه اساطيرى و گاه حماسى و عاطفى از فرهنگ ارزشى عاشورا و استناد به منابع تاريخى غير متقن و اخبار نادرست و اغراق‌آميز ، راه را براى تحريف متن ماندگار عاشورا به تدريج فراهم آورده و از سدهء دهم تا چهاردهم با حضور مستمرّ خود در مجالس عزادارى به روند شكل‌گيرى « روضه‌خوانى » كمك كرده است . اين طرز تلقّى از وقايع كربلا و حوادث روز عاشورا به خاطر جاذبه‌هاى افسانه‌اى خود ، موجبات گرايش طبقهء « جاهل » و « لوطى » و به اصطلاح « داش مشدى » را به مراسم عزادارى خصوصاً در روزهاى تاسوعا و عاشورا ، فراهم ساخت چرا كه نقل اين گونه مطالب واهى و اغراق‌آميز ، روح ماجراجويى اين طبقه را ارضا مىكرد : علاقهء اين طبقه به قهرمان‌هايى چون حضرت عبّاس و حرّ شهيد و مختار خصوصاً ، مبتنى بود بر طرز تفكّر آنها در ضرورت دفاع و حمايت از مظلوم . اين طرز تفكّر كه محيط قهوه‌خانه‌هاى سرِ بازار را غالباً از نوعى قهرمانى مىانباشت ، بعداً در آغاز انقلاب مشروطه ، نقش جالبى در ايجاد ارتباط بين طبقات « جاهل و مشدى » با ترقّى خواهان انقلابى داشت . « 3 » قرائت ملّاحسين واعظ كاشفى از فرهنگ ارزشى عاشورا ، آميزه‌اى از قرائت اساطيرى ، حماسى و احساسى است . شايد يكى از عوامل انتشار اين خطّ فكرى در طول چهار سدهء گذشته ، ارادت بىشايبهء مردم علاقه‌مند ايران به ساحت قدس حسينى و اصحاب فداكار آن حضرت باشد كه با شركت در مجالس « روضه‌خوانى » نياز عاطفى خود را برآورده مىديدند

--> ( 1 ) . سبك‌شناسى ، ج 3 ، ص 199 . ( 2 ) . همان ، ص 199 - 200 . ( 3 ) . نقد ادبى ، دكتر زرّين كوب ، ج 2 ، ص 633 و 634 .