پژوهشكده تحقيقات اسلامى سپاه

97

پژوهشى در مقتلهاى فارسى ( فارسي )

10 - « رسالهء حاتميّه » حاوى داستان‌هايى دربارهء حاتم طائى كه در سال 891 ه ق براى سلطان حسين ميرزاى بايقرا تأليف كرده است . « 1 » وى در شعر نيز دستى داشته است . برخى او را سنّى مذهب و بعضى شيعه دانسته‌اند ، واللّه اعلم بحقايق الامور . آرامگاه ملّاحسين واعظ كاشفى در سبزوار ، در فاصلهء آرامگاه حاج ملّاهادى سبزوارى و مصلّاى سبزوار قرار دارد . از ميان آثار اين عالم نامدار ، روضة الشّهداى او از همه معروف‌تر است كه به بررسى آن مىپردازيم . 1 - 3 . قدمت روضة الشّهداء علاوه بر ترجمهء تاريخ طبرى به زبان فارسى و موسوم به « تاريخنامهء طبرى » كه به فرمان امير ابوصالح منصور بن نوح سامانى توسّط ابوعلى محمد بن محمد بلعمى در سال 356 ه ق انجام گرفته و ترجمهء فارسى الفتوح ابن اعثم كوفى توسّط محمّد بن احمد مستوفى هروى زاوى ( / زاوه‌اى يا زاوَجى ) به سال 596 ه ق ، مقتل فارسى « مقتل الشّهداء » تأليف شاعرى با تخلّص « عاصى » با سال تأليف 887 ه ق و مقتل الشهّداء تأليف ابو المفاخر رازى به زبان فارسى ، و مقتل نور الائمّه تأليف ابو المؤيّد خوارزمى به زبان فارسى ، از نظر زمانى بر روضة الشّهداى ملّاحسين واعظ كاشفى قدمت دارند ، هر چند سال تأليف دو مقتل اخير روشن نيست ، ولى با مطالبى كه مرحوم واعظ كاشفى در روضة الشّهداى خود از آنها نقل كرده است ، در قدمت زمانى آنها ترديدى باقى نمىماند . 2 - 3 . سبك نگارشى روضة الشّهداء شيوهء نگارشى روضة الشّهداء ، سبك متداول در عصر تيموريان است . در اين شيوه گاه به گاه به مواردى برمىخوريم كه صورت ساده شدهء سبك متكلّفافه و نثر فنّى متداول در فاصله زمانى سال‌هاى 550 تا 600 ه ق را در ذهن تداعى مىكند ، ولى بايد اين سبك نگارشى را در محدودهء « سبك عراقى » و « نثر صنعتى » كه از سال 600 تا 1200 به مدّت پنج قرن در عرصهء نثر پارسى حضور نسبتاً مستمرّى داشته است ، مورد ارزيابى قرار داد .

--> ( 1 ) . روضة الشّهداء ، با مقدمه و تصحيح عقيقى بخشايشى ، چاپ اوّل ، ص 10 تا 12 .