گرديده است . او نيز به سال 596 ه ق در تايباد خراسان « الفتوح » ابن اعثم كوفى را به فارسى برگردانده است . « 1 » 1 - 2 . بررسى شيوهء نگارشى ترجمهء فارسى الفتوح بر اساس طبقه‌بندى مرحوم ملك الشّعراى بهار از نثر درى ، شيوهء نگارشى محمّد بن احمد مستوفى هروى ، مترجِم الفتوح از نظر زمانى و سبك با مشخّصات نثر دورهء سلجوقى روم و خوارزمشاهيان ( 550 - 600 ه ق ) همخوانى ندارد . نثر اين دوره كه نثرى است فنّى ، حضور آرايه‌هايى همانند : موازنه و سجع را برمىتابد و انواع صنايع لفظى و معنوى و تكلّفات ديگر ادبى را دارا است . اواخر سدهء ششم - كه ترجمهء حاضر حاصل اين دوران است ( 596 ه ق ) - از درخشان‌ترين اعصار فرهنگ و تمدّن اسلامى است . سده‌اى كه مترجم ( / محمّد بن احمد مستوفى هروى ) در آن مىزيسته دوره‌اى بوده است كه در ممالك اسلامى مشرق به ويژه در خراسان و ماوراء النّهر ، بازار علم و ادبيات رونق و رواج فوق العاده‌اى داشته و در بلاد مختلف اين ممالك از جمله : مرو ، بلخ ، نيشابور ، هرات ، و سمرقند مشعل فروزان علم و ادب و هنر در تابش بوده است . . . . از ويژگىهاى نثر اين دوره ، آراسته بودن آن است به صنعت سجع . قديم‌ترين نمونهء اين شيوه در منقولات شيخ ابوسعيد ابو الخير ديده مىشود . . . . دنبالهء اين روش تا پايان سدهء ششم و بعد از آن كشيده مىشود . دورهء تكامل يافتهء نثر موزون ، مسجّع در نيمهء دوم سدهء ششم را مىتوان در « التَّوسُّل الى التَّرسُّل » بهاء الدّين محمّد بغدادى ( متوفّاى 588 ه ق ) ، « روضة العقول » محمّد بن غازى ملطيوى ( سال تأليف : 598 ه ق ) ، « حدائق الانوار فى حقايق الاسرار » امام فخر رازى ( سال تأليف : بعد از 591 ه ق ) و « راحة الصّدور » ( سال تأليف : 599 ه ق ) به خوبى مشاهده كرد و همزمان با تأليف اين كتابها است كه شالودهء ترجمهء حاضر ( / ترجمهء محمّد بن احمد مستوفى هروى از الفتوح ابن اعثم كوفى ) ساخته و پرداخته مىشود . « 2 » غير از كتاب‌هايى كه نام برده شد ، كتاب‌هاى گرانسنگ ديگرى نيز در فنون ادبى و صنايع

--> ( 1 ) . همان ، ص هجده تا بيست و پنج . ( 2 ) . الفتوح از ص بيست و پنج تا بيست و هفت مقدّمه .