خويش است : « اشهد ان لا إله الّا اللّه و انّ جدّك محمّد ( ص ) رسول اللّه » و اسلام آورد و مولاى « 1 » حسين - رضوان اللّه عليه - شد ، و آن سر بديشان باز داد ، و ايشان اندر صندوق كردند و برفتند . چون به نزديك دمشق رسيدند ، به زر نگاه كردند كه از آن راهب بستده بودند ، همه سفال گشته بود و به جاى مُهر بر آن پديد گشته بر يك روى : « وَ لا تَحْسَبَنَّ اللّه غافِلًا عَمّا يَعْمَلُ الظّالِمون » ، و بر ديگر روى پديد گشته به قدرت بارى تعالى : « وَ سَيَعْلَمُ الَّذينَ ظَلموا اىّ مُنقَلِبٍ يَنقَلِبون » . آن همه زرها فراهم كردند و به جوى آب اندر انداختند . بسيار كسى از ايشان بگريست و توبت كرد ، و هم بر آن به كوه و دشت شد ، و بسيار بودند كه اصرار آوردند و آن زنان اسير و كودكان سر برهنه بر اشتر به دمشق اندر بردند و آن سر ، اندر پيش او نهادند اندر طشتى ، و قضيبى بر آن لب و دندان وى همى زد ، و اين خبر به كتاب خلفا به تمامى گفته آيد و معروف است . 4 . تاريخ گرديزى زين الاخبار يا تاريخ گرديزى تأليف ابوسعيد عبدالحّى ابن ضحّاك بن محمود گرديزى از علماى بنام سدهء پنجم هجرى است . نثر اين اثر تاريخى ، نثرى است فنّى و زيبا كه از استحكام لفظى برخوردار است . مؤلّف اين كتاب كه با ابوريحان بيرونى و ابوالفضل بيهقى - مؤلّف تاريخ بيهقى - معاصر بوده ، به تاريخ عمومى جهان از ولادت حضرت آدم ( ع ) تا حوادث سال 432 ه ق - پرداخته و علاوه بر تاريخ اسلام و ايران ، مؤخّره‌اى نيز در اين كتاب در مورد استخراج تواريخ از يكديگر و اعياد غير مسلمين - يهود و هندوان و مسيحيان - دارد كه براى اهل فن قابل استفاده است . در تاريخ گرديزى در باب روز عاشورا آمده است : اندرين روز ( عاشورا ) ، مقتل امير المؤمنين حسين بن علىّ بن ابى طالب - رضى اللّه عنهما بود به كربلا ، و اين سخت بزرگوار روز است و چون اين روزها باشد بسيار مردم از هر جا به كربلا آيند به زيارت گور حسين - رضى الله عنه - و آنجا دعا گويند و شيعه آن روز را بزرگ دارند و اندر او صدقه دهند و بر حسين على - رضى الله تعالى عنهم - نوحه كنند و بر يزيد لعنت كنند . . . . اندرين روز [ 16 صفر ] ، سر حسين على - رضى الله تعالى عنهم - اندر دمشق آوردند به نزديك يزيد -

--> ( 1 ) . بنده و غلام .