پژوهشكده تحقيقات اسلامى سپاه
202
پژوهشى در مقتلهاى فارسى ( فارسي )
مىشود . ( رك : الحسين فى طريقة الى الشّهادة ، ص 26 ؛ معجم البلدان ، ج 5 ، ص 339 ؛ الارشاد ، ص 210 ) . 2 - غاضريّه و يا غاضريّات ، منسوب به غاضرة كه زنى از بنى اسد بوده است . اين روستا در حدود يك كيلومترى كربلا و بعد از نينوا ، نزديكترين روستا به محلّ حادثه است . ( رك : معجم البلدان ، ج 4 ، ص 183 ؛ الحسين فى طريقة الى الشّهاده ، ص 153 ؛ و لغتنامهء دهخدا ، واژهء غاضريّه ) . 3 - شُقَّيه ، و يا به تعبير دينورى « سَقبه » ، روستاى كوچكى كه ضحّاك بن عمرو مشرقى در گزارش جريان فرار خود از معركه ، نام آنجا را برده است . ( رك : اخبار الطّوال ، ص 252 ؛ تاريخ طبرى ، ج 5 ، ص 444 و 445 ؛ مقتل الحسين ( ع ) ، ص 157 ؛ وقعة الطّف ، ص 240 ؛ و معالم المدرستين ، ج 3 ، ص 145 ) . 4 - عَقْر . . . نام چندين دهكده در عراق بوده كه يكى از آنها در نزديكى كربلا قرار داشته و مراد زهير همين « عَقر » است . « 1 » اين « عَقر » غير از « عقر بابل » است كه يزيد بن مهلب در سال 102 ه . ق در آن كشته شد و عرب آن را « يوم العَقر » ناميد . . . . از ميان معانى و موارد استعمال متعدّدى كه در لغت براى كلمهء « عَقر » ذكر شده ، شايد بتوان مناسبترين آنها را با كلام امام ( ع ) ( هلاكت و بى فايده بودن ) دانست كه آن جناب از شرّ اين امر به خدا پناه مىبرد . . . شايد مراد از « عَقر » در سخن حضرت ، همان رسم جاهلى باشد كه شترى را بر قبر متوفّايى پى مىكردند و خون آن را به اطراف قبر او مىپاشيدند ، اين سنّت جاهلى غير از « حبس البلايا » است كه آن هم از آداب جاهليّت بود به اين صورت كه در كنار قبر متوفّى گودالى حفر مىنمودند و شتر را در آن گودال قرار مىدادند و به حيوان آب و علفى نمىدادند تا تلف شود و جثّهاش را مىسوزاندند و . . . اين كار براى اين بود كه آن شخص در هنگام حشر پياده نباشد ، به هر حال ممكن است امام ( ع ) نفرت و انزجار خود را از خرافهء نامبرده با اين عبارت اظهار كرده باشد : « اللّهُمَّ انِّى اعُوذُ بِكَ مِنَ الْعَقْر » . . . علاوه بر اين روستاها ، چشمههايى نيز در آن اطراف بوده است . در نخستين متنى كه
--> ( 1 ) . پس از اين كه امام ( ع ) پيشنهاد زهير را دربارهء جنگ با لشكريان حُر نپذيرفت ، او پيشنهاد ديگرى مطرح كرد و آناين كه در كنارهء فرات ، قريهاى است كه دژى محكم دارد و فرود آمدن ما در آن قريه ، ما را در موقعيّت برترى قرار مىدهد . امام ( ع ) نام قريه را پرسيد : و او پاسخ داد « عَقر » و آن حضرت فرمود : اللّهم انّى اعوذ بك من العَقر . ( برگرفته از پاورقى ص 169 كتاب ثاراللّه ) .