پژوهشكده تحقيقات اسلامى سپاه
60
پژوهشى پيرامون شهداى كربلا ( فارسي )
ابراهيم بن جعفر بن ابىطالب عليه السلام برخى از منابع ابراهيم و محمّد را فرزندان جعفر بن ابى طالب عليه السلام شمردهاند كه از لشكر ابنزياد فرار كردند . پس از آنكه در كوفه بانويى آنها را پناه داد ، به دست همسر وى كه از ياران ابنزياد بود سرهاى مباركشان جدا شد و به فيض شهادت نايل آمدند . « 1 » آنچه قابل تأمّل و دقّت مىباشد اين است كه جعفر در سال هشتم هجرت به شهادت رسيد ، ولى شهادت اينها پس از واقعهء كربلا اتّفاق افتاد ؛ و بيش از پنجاه سال ميان اين دو واقعه فاصله مىباشد . اگر فرزندان جعفر تا اين زمان زنده بودهاند ، بيش از پنجاه سال داشتهاند و به طور قطع كودك و يا جوان نبودهاند . طبرى آنها را فرزندان عبداللَّه جعفر يا نوهء او شمرده است . « 2 » و همين امر سبب مىشود كه احتمال دهيم در خوارزمى هم مقصود از ولد جعفر ، نوادههاى جعفر باشند نه فرزندان بلاواسطه او . مرحوم شيخ صدوق آنها را از فرزندان مسلم بن عقيل شمرده و داستان را با اندكى اختلاف نسبت به آنچه كه در مقتل خوارزمى آمده نقل كرده است . « 3 » ابراهيم بن حسين عليه السلام برخى از مورّخان او را در زمرهء فرزندان امام حسين عليه السلام قرار دادهاند . « 4 » اما از حضور وى در كربلا سخنى به ميان نياوردهاند ، ولى برخى ديگر از مورخان مىگويند كه ابراهيم روز عاشورا به ميدان نبرد رفت و اين چنين رجز خواند : اقْدِمْ حُسَيْن الْيَوْمَ تَلْقى احْمَدا * ثُمَّ اباكَ الطّاهِرِ الْمُؤَيَّدا
--> ( 1 ) . مقتل الحسين عليه السلام خوارزمى ، ج 2 ، ص 54 ، انوار الهدى ؛ جواهر الايقان ، ص 31 ؛ تاريخ زندگانى امام حسين عليه السلام ( عمادزاده ) ، ج 2 ، ص 346 . ( 2 ) . تاريخ طبرى ، ج 5 ، ص 393 ، دارالمعارف ، مصر ، ترجمة الامام الحسين ، ابنسعد ص 77 . ( 3 ) . امالى صدوق ، مجلس نوزدهم ، ص 76 ، ناسخ التواريخ ، ج 2 ، ص 110 ، وسيلة الدّارين ، ص 224 ؛ عاشورا چه روزى است ، ص 250 ، براى آگاهى بيشتر ر . ك . مقالهء طفلان مسلم . ( 4 ) . لباب الأنساب ، ج 1 ، ص 349 .