پژوهشكده تحقيقات اسلامى سپاه

236

پژوهشى پيرامون شهداى كربلا ( فارسي )

عبداللَّه بن سريع تنها كتابى كه عبداللَّه سريع را در زمره شهيدان كربلا قلمداد كرده است « اسرار الشهادة » مىباشد . « 1 » عبداللَّه بن عباس عليه السلام برخى ، عبداللَّه فرزند حضرت عباس عليه السلام را در زمرهء شهيدان بنىهاشم كه در كربلا به شهادت رسيده‌اند قلمداد كرده‌اند . « 2 » ولى در منابع كهن از وى نامى برده نشده و اصولًا حضرت ابوالفضل عليه السلام پسرى به نام عبداللَّه نداشته است . عبداللَّه بن عبداللَّه عبداللَّه ، از نوادگان جعفر بن ابىطالب عليه السلام است . پدرش ، عبداللَّه الجواد « 3 » و مادرش ، [ خوصاء ] دختر خَصَفة بن ثقيف بن بكر بن وائل است . « 4 » او به يارى امام حسين عليه السلام شتافت و در روز عاشورا به فيض شهادت نايل گشت . « 5 » عبداللَّه بن عُروة « 6 » غَفّارى عبداللَّه و عبدالرحمن فرزندان عَزْرَه [ عُرْوَه ] از ياران امام حسين عليه السلام بودند . « 7 » جدّ آنها ،

--> ( 1 ) . اسرار الشهاده ، ج 2 ، ص 373 ، اما در مأخذ وى كه زيارت ناحيه است از وى نام نبرده است و از مالك بن عبداللَّه سريع نام برده است . ( 2 ) . اعيان الشيعه ، ج 1 ، ص 610 ؛ ر . ك . چهرهء درخشان قمر بنىهاشم ابوالفضل العباس ، ج 1 ، ص 122 . ( 3 ) . لباب الانساب ، ج 1 ، ص 361 - 327 . ( 4 ) . نسب قريش ، ص 83 . ( 5 ) . مناقب ، ج 4 ، ص 122 ؛ زندگانى حضرت خامس آل عبا ، ج 2 ، ص 13 . ( 6 ) . برخى نام پدر او را ابىعروه ( امالى صدوق ، ص 136 ) و عزوده ( الكامل ، ج 4 ، ص 72 ) و غزوه ( آرامگاه‌ها ، ص 236 ) نيز گفته‌اند . ( 7 ) . رجال شيخ طوسى ، ص 77 ؛ تنقيح المقال ، ج 2 ، ص 146 در تنقيح المقال آمده است : در نسخه معتمد و مصحح رجال‌شيخ « عروه » آمده است ؛ و اين درست است ، زيرا هيچ كس عبداللَّه و عبدالرحمن فرزندان « عزره » را از اصحاب امام حسين عليه السلام نشمرده است . همه كتاب‌هاى سيره و مقاتل ، عبداللَّه و عبدالرحمن بن عروة بن عراق غفارى را از شهيدان كربلا دانسته‌اند ، همان‌طور كه در زيارت ناحيه نيز آمده است . ( ر . ك . اعيان الشيعه ، ج 1 ، ص 611 ) .