شخصى مجتهد در آنها دخيل است ، به وجود آورد « 1 » ؛ همان چيزى كه موجب راهيابى شخصيت انسان با سلائق و تصورات مخصوصش ، به دنياى تشريع شد . طبعا اين گرايش نشان مىدهد نسل آن روز تا چه حد ، از استعداد ويژه و آگاهى گسترده‌اى كه براى پذيرفتن مسئوليت خطير تعيين رهبر ضرورت دارد ، تهى بود و دانش و بينش آنها از حدود مسائل ضرورى و مورد ابتلاى شريعت تجاوز نمىكرد . همان‌طور كه صحابه مبادرت به سؤال از حضرت نمىكردند ، از تدوين سنت و روايات منقول آن حضرت ، خوددارى مىكردند « 2 » ؛ على رغم اين كه سنت پيامبر دومين مصدر از مصادر اسلام به شمار مىرود و تدوين آن تنها شيوه‌اى است كه آن را از تحريف و فراموشى مصون و محفوظ مىدارد .

--> ( 1 ) - اجتهاد شافعى نظريه‌هاى « استحسان » و « مصالح مرسله » را منكر است ، زيرا به نظر اينان شريعت مقدسه ، همهء امورى را كه مورد نياز انسان در شناخت احكام است ، صريحا و يا به اشاره و يا از طريق قياس مشروع ، بيان كرده است ؛ و از طرفى ، استحسان هيچ معيار و ميزانى ندارد كه انسان به واسطهء آن حق را از باطل تميز دهد ، و لذا از شافعى نقل است : استحسان ، تشريع است . ر . ك : المدخل الفقهي العام ، دكتر مصطفى زرقا ، ج 1 ، ص 124 - 125 . ( 2 ) - در مورد موضوع منع و يا اجازهء تدوين حديث در دورهء بعد ، به كلام دكتر صبحى صالح در حاشيهء « علوم الحديث و مصطلحه » ، ص 20 ، دار العلم للملايين ، مراجعه شود .