ثالثا : شورا عبارت است از اقدام امت - به هر شيوه‌اى - براى فرمانروايى و تعيين سرنوشت حكومت از طريق مشورت ؛ بنابراين شورا مسئوليتى است كه شامل شمار زيادى از مردم مىشود و اين بدان معناست كه چنانچه شورا حكمى شرعى و لازم الاجرا بعد از رحلت پيامبر صلّى اللّه عليه و إله و سلّم مىبود ، مىبايست براى گروه بسيارى از مردم طرح شود ؛ زيرا موضع آنها نسبت به شورا ، يك موضع مثبت است و هريك از آنها قسمتى از اين مسئوليت را بر عهده دارد [ و نمىتواند نسبت به سرنوشت امت مسلمان بىاعتنا باشد ] « 1 » . تمامى نكات فوق روشن مىسازد نبى اكرم صلّى اللّه عليه و إله و سلّم براى بنيانگذارى نظام شورايى به‌عنوان جانشين بعد از وفاتش ، مىبايست انديشهء شورا را در سطحى وسيع و عميق طرح مىكرد و اذهان عمومى را در گسترهء وسيعى براى درك عميق مسئوليت بسيج مىنمود ، و همهء حدود و جزئيات عملى آن را مشخص مىكرد . ممكن نيست انديشه‌اى در چنين سطح و با اين وسعت و عمق از

--> ( 1 ) - كما اين‌كه در مورد هر حكمى شرعى بايد چنين باشد ، زيرا هر حكم شرعى بايد بيان و جزئياتش مشخص شود . اساسا دأب و روش حضرت پيامبر در كليهء تكاليف شرعى چنين بود . خداوند در قرآن كريم فرمود : . . . وَ أَنْزَلْنا إِلَيْكَ الذِّكْرَ لِتُبَيِّنَ لِلنَّاسِ ما نُزِّلَ إِلَيْهِمْ . . . سورهء نحل ، آيهء 44 . بنابر اين اگر حكمى شرعى و واجب وجود داشته و لازم باشد كسى كه شايسته و اهليت دارد ، آن را انجام دهد ، مسلما بايستى بيان و جزئيات آن روشن باشد .