بنابراين ، محتواى خبر بايد اطمينان‌آور باشد ؛ خواه از عامل و منبعى موثّق رسيده باشد خواه از طريق قرائن ديگرى پى به درستى خبر ببريم . هر چند عامل و منبع چندان موثّق نباشد . « 1 » اگر اخبار از طرق گوناگون و چندين عوامل و منابع براى ما ارسال شود كه با يكديگر تناقض نداشته باشند ، از اعتبار بالايى برخوردار خواهند بود . استفادهء پيامبر صلى الله عليه و آله از عوامل گوناگون در جنگ خندق و كسب اطلاعات صحيح در آن نبرد را مىتوان نمونهء قابل ملاحظهء اين روش به‌شمار آورد . در جنگ خندق ، به پيامبر صلى الله عليه و آله خبر رسيد كه « بنى قريظه » پيمان را شكسته و با مشركان هم پيمان شده‌اند تا با وى بجنگند . پيامبر صلى الله عليه و آله ، « زبير بن عوام » را براى خبريابى فرستاد . « زبير » پس از بررسى وضعيت آنان ، به حضرت چنين گزارش داد : اى رسول خدا صلى الله عليه و آله ! ديدم كه حصارهاى خود را اصلاح مىكنند و راه‌هاى خود را آماده مىسازند و چهارپايان را جمع‌آورى مىنمايند . پيامبر صلى الله عليه و آله ، آنگاه « سعد بن معاذ » و « سعد بن عباده » و « أسَيْدِ بْنِ حضير » را به حضور طلبيد و فرمود : به من خبر رسيده است كه « بنى

--> ( 1 ) - به همين دليل ، در فقه اسلامى بسيارى از اخبارى كه سند آنها ضعيف است ( راوى آن ناشناس يا مورد وثوق نيست ) ، به دليل اين كه مورد « عمل مشهور » قرار گرفته ، معيار عمل قرار مىگيرد و بر طبق آن فتوا داده مىشود . بر عكس ، گاهى اخبارى نقل شده كه گويندهء آن شخص معتبرى است ولى قرائنى از خارج محتواى آن را تأييد نمىكند اينجاست كه بايد آن را رها كرد . بنابراين ، علاوه بر اين كه عامل و منبع اخبار بايد مورد ارزيابى قرار گيرند ، محتواى خبر نيز بايد ارزيابى شده و تطابق آن با ملاك‌ها و موازين ، مد نظر و مورد دقّت قرار گيرد . ( ر . ك . تفسير نمونه ، ج 22 ، ص 158 - 159 . ) حضرت على عليه السلام مىفرمايد : « شَرُّ الْقَوْلِ ما نَقَضَ بَعْضُهُ بَعْضاً » ؛ بدترين كلام آن است كه بعضى از آن ، قسمت ديگرش را نقض كند . ( غررالحكم ، ج 3 ، ص 985 ) .