خلافت رسيد ، آن‌ها را در بلاد ماوراء النّهر به حكومت گمارد . بانى و مؤسّس اين سلسله ، نصر بن احمد سامانى است . حكومت سامانيان روىهم‌رفته حدود 128 سال طول كشيد و در دوره‌ى قدرت ، قلمرو آنان ، گذشته از ماوراء النهر ، شامل خراسان و گرگان و طبرستان و رى و حتّى سيستان و بلخ نيز مىشد . امراى سامانى اين‌هايند : نصر اول ، اسماعيل سامانى ، احمد سامانى ، نصر دوم ، نوح اول ، عبد الملك اول ، منصور اول ، نوح دوم ، منصور دوم ، عبد الملك دوم . ( ر . ك : دايرة المعارف فارسى ) . 17 - ابو ساج يكى از عاملان و كارگزاران حكومت عبّاسى كه مأمور سركوبى شورش محمّد بن يوسف علوى در مكّه شد و پس از آن علويان را از آن شهر با شيوه‌اى موهن و مصيبت‌بار به سامرّاء آورد . ( ر . ك : مروج الذّهب مسعودى . تاريخ يعقوبى ) . 18 - حجاز ناحيه‌اى در جزيرة العرب و از لحاظ تاريخ اسلام مهم‌ترين قسمت عربستان است . حجاز داراى دو ناحيه‌ى از هم متمايز است ، يكى اراضى پست ساحلى تهامه و ديگرى كرانه‌ى كوهستانى . تهامه مشتمل بر شهرها و بنادر و مواضع معروفى مانند مكّه ، جدّه و ينبع است . در قسمت كوهستانى ، نواحى نسبتا حاصل‌خيزى مانند ناحيه‌ى آتش‌فشانى مدينه و واحد ييلاقى طائف وجود دارد . ديگر از مواضع معروف حجاز ، خيبر ، بدر و حجر را مىتوان نام برد . قبايل قديم عرب از قبيل ثمود ، اوس ، خزرج و قريش در اين ناحيه مىزيسته‌اند منظور از حجاز در استعمال جغرافياى قديم ، همان مكّه و مدينه است . ( ر . ك : دايرة المعارف فارسى ) . 19 - سامرّاء يا « سرّ من رأى » چنان‌كه يعقوبى در البلدان آورده است : دومين شهر ، از شهرهاى