صادق آئينه وند
180
ادبيات سياسى تشيع ( فارسي )
در الوسيط آمده است : وى در هر فنّ از فنون فرهنگ اسلامى بويژه ، نويسندگى و شاعرى صاحبنظر بود . اقطار جهان را درنورديد و به شهرهاى علم و ادب مسافرت كرد . در شعر ، حافظهاى قوى داشت و در علم لغت و اشتقاق پرمايه بود . در كتابت ، بر طريقهى ابن عميد مىرفت و در اين شيوه ، با حفظ جزالت الفاظ ، صحّت و محتوا را دنبال مىكرد . 8 در ريحانة الأدب گويد : در نحو ، لغت ، شعر ، انساب و فنون ادب ، علامهى عصر ، يگانهى دهر ، نابغهى روزگار و در هرديار با كثرت حفظ اشعار ، در غايت اشتهار و در ميان افاضل زمان مشار بالبنان بود . 9 زكى مبارك نويسندهى معاصر مصرى دربارهى شخصيّت خوارزمى مىگويد : ابو بكر خوارزمى ، شخصيّتى بزرگ است كه در راه پيشبرد ادب عربى بهپا خاست و چندين نسل را به خود مشغول داشت . او چهرهاى است كه در سبك نويسندگى ممتاز و در بينش و تفكّر برخوردار از خصايصى است كه هيچ نويسندهاى را با او ياراى همسرى و همسنگى نيست . در نثر ، سبكى دارد كه بر ساير سبكهاى معاصر خود برترى دارد . او شاعر نيز بود ، ولى ديوانش از ميان رفته و جز اندكى از آن برجاى نمانده است . از اينرو ، دشوار توان از حيات شعرى او تصويرى به دست داد . گرچه به آسانى و با قاطعيّت مىتوان گفت كه ندرخشيدن او در شاعرى امرى طبيعى و حتمى بوده است ، زيرا در عصر او شاعرانى همچون شريف رضىّ ، متنبّى ، معرّى و ابو فراس بودند كه هيچكس به گرد آنان نمىرسيد . 10 وفات او در باب تاريخ تولّد خوارزمى ، اطّلاع دقيقى در دست نيست ، گذشته از آن بر سر سال وفاتش نيز تاريخنگاران بر يك قول نيستند . ابن خلّكان ، وفات او را به سال 393 ذكر كرده است ، ولى غالب مورّخان و تاريخ ادبنويسان ، وفات او را به سال 383 ذكر كردهاند . شيخ عباس قمى در تتمّة المنتهى ، در حوادث سال 383 آورده است كه : در سنهى 383 فاضل و اديب و شاعر متبحّر لبيب محمّد بن عبّاس ، ابو بكر خوارزمى در نيشابور وفات