در اين بخش به تصحيح ، ترجمه و شرح نامه‌ى ابو بكر خوارزمى به شيعيان نيشابور پرداخته شده است . اين نامه به گفته‌ى مورّخان معاصر ، از اعتبار تاريخى خاصى برخوردار است . * درواقع بايد گفت ، كه خود رنج‌نامه‌اى است كه خوارزمى به شيعيان رنجديده و اندوه رسيده نيشابور ، مىنويسد . او در اين نامه بر آن است تا مشكلات قرن چهارم شيعيان نيشابور را به تاريخ سراسر مبارزه ، حركت و مقاومت شيعه در راه حفظ مكتب و اعتلاى كلمه‌ى حقّ مرتبط سازد . او مىخواهد تا شيعيان را با تاريخى آشنا سازد كه جز در صحنه ماندن ، و در ميدان حوادث پاى كوبيدن و بر سر حفظ عقيده برجاى ايستادن ، و در ركاب امام حقّ عليه امامان كفر و جور جنگيدن راهى وجود ندارد . روش كار آنچه در اين نامه محلّ اعتناست ، اشارات تاريخى و ادبى آن است و شامل حوادثى است كه به‌ترتيب ، پس از پيامبر گرامى ( ص ) رخ داده و در دو عصر بنى اميّه و بنى عبّاس به اوج خود رسيده است . خوارزمى ، تمامى اين حوادث را با قلمى اديبانه و متعهّدانه به رشته‌ى تحرير كشيده است . بيان اجمالى هرواقعه در تاريخ دو قرن اوّل اسلام ، در اشارات اديبانه‌ى خوارزمى ، آن هم ( * ) احمد علبى در كتاب « ثورة الزّنج » جملاتى از اين نامه را نقل كرده و بر اهميت تاريخى آن تصريح كرده است . احمد امين در كتاب « ضحى الإسلام » ج 3 بخشى از آن را آورده است . سعد محمّد حسن در كتاب « المهدية في الإسلام » قسمت بيشتر نامه را نقل كرده است . نيز جعفر مرتضى ، محقق لبنانى در كتاب ارزشمند « حيات الإمام الرّضا ( ع ) » بخشى از آن را كه مربوط به حكومت عبّاسيان است نقل كرده است .