نام و نسب شاعر نام او على بن عبّاس بن جريح ، 1 و كنيه‌اش ابو الحسن است . 2 در روز چهارشنبه بعد از طلوع فجر ، دوم ماه رجب سال 221 در بغداد ، در محل معروف به عقيقه ( و بنا به گفته‌ى مرزبانى عتيقه ) و درب الختليّه ، در خانه‌اى مقابل كاخ عيسى بن جعفر منصور به دنيا آمد . ابن رومى ، غلام آزادشده‌ى عبد اللّه بن عيسى بود . جاى ترديد نيست كه او رومى الأصل مىباشد و اين مطلب را او خود ياد كرده و در چند جاى ديوانش روى آن تأكيد مىكند . نام جدّش جريح يا جرجيس ، بىشك اسمى غيرعربى است . پس به سخن كسىكه گفته است به اين دليل او را ابن رومى مىگويند كه در كودكى زيباروى بود ، نبايد وقعى نهاد . 3 مادر ابن رومى ايرانى بوده و خود شاعر اين مسأله را در اشعارش آورده است ، آنجا كه مىگويد : ايرانىها دايىها و رومىها عموهاى من‌اند : كيف أغضي على الدّنيّة و الفر * س خؤولي و الرّوم هم أعمامي علامه‌ى امينى گويد : مادرش حسنه دختر عبد اللّه سنجرى است و سنجر يكى از شهرهاى ايران در خراسان است ، پس او فارسى خالص مىباشد . برادر تنىاش ابو جعفر محمّد از ابن رومى بزرگ‌تر بوده و قبل از او ، فوت كرده است . ابن رومى به ياد او اظهار درد و مصيبت مىكرد . بعد از مرگ برادر ، ابن رومى كسى نداشت كه عائله‌ى او و برادرش را تعهّد كند مگر عده‌اى از دوستدارانش از بنى هاشم و بنى عبّاس . 4