صادق آئينه وند

148

ادبيات سياسى تشيع ( فارسي )

مرگ فرزندان و همسر ابن رومى ، زندگى را براى او ناگوار مىكند و ناله‌هاى دل دردمند او در مرثيه‌هايى كه بدين مناسبات سروده ، به وضوح به گوش مىرسد . رابطه‌ى او با بنى هاشم ابن صبّاغ مالكى در كتاب « الفصول المهمّة في معرفة أحوال الأئمّة » و شبلنجى در « نور الأبصار » او را از شعراى امام حسن عسكرى ( ع ) ، شمرده‌اند . 5 در « الغدير » آمده است : او را در دوستى خاندان پيامبر ( ص ) هدف‌هاى بلندى منظور است . اصولا ويژگى او بدان خاندان ، و مديحه‌سرايىاش براى آنان ، و دفاع از آن بزرگواران در برابر حملات مخالفان ، از حقايق آشكار زندگى اوست . اخلاص و علاقه‌اى كه به خاندان پيامبر ( ص ) و انقلابيون علوى داشت ، باعث مىشد تا بىمحابا و بلكه در حد اقتحام ، به دفاع از آن‌ها گام در ميدان نهد . اشعار جيميّه‌ى او در رثاى يحيى بن عمر بن الحسين ، شهيد علوى ، به قول ابو الفرج اصفهانى در « مقاتل الطّالبيين » بهترين اشعارى است كه در رثاى او گفته‌اند ، و تنها يك ايراد در آن است كه از حد تجاوز كرده و در دشنامگويى به بنى عبّاس ، زمامداران وقت ، جانب ميانه‌روى را مراعات ننموده و كلماتى ناهنجار درباره‌ى آن‌ها گفته است . 6 اگر سخن ابو الفرج را حمل بر تقيّه كنيم - كه چنين است - مىتوان از بعد ديگر قضيّه به خوبى ، به جسارت و صراحت ابن رومى ، در دفاع از عقيده و آرمانش پى برد . كدام شاعر را به روزگار عبّاسيان - وقتىكه يحيى بن عمر انقلابى ازاده كه بر رژيم عبّاسيان شوريده ، و به شهادت رسيده بود - جسارت اين‌گونه سخن گفتن بود . 1 - أجنّوا بني العبّاس من شنآنكم * و شدّوا على ما في العياب و أشرجوا 2 - و خلّوا ولاة السّوء منكم و غيّهم * فأحربهم أن يغرقوا حيث لجّجوا 3 - نظار لكم أن يرجع الحقّ راجع * إلى أهله يوما فتشجوا كما شجوا 4 - على حين لا عذرى لمعتذريكم * و لا لكم من حجّة اللّه مخرج 5 - فلا تلحقوا الآن الضّغائن بينكم * و بينهم إنّ اللّواقح تنتج 6 - غررتم إذا صدّقتم أنّ حالة * تدوم لكم ، و الدّهر لونان أخرج