1 . شمارش علوم اصول مربوط به همهء زبانها علوم زبان و شاخه‌هاى آن همچون صرف و نحو و املاء و قرائت و عروض مقولات ( قاطيغورياس ) عبارت ( بارى ارمينياس ) قياس ( تحليلات اولى ) منطق و شاخه‌هاى آن برهان ( تحليلات ثانيه ) مواضع جدل ( طوبيقا ) سوفسطيقا ( سوفسطيقا ) خطابه ( ربطوريقا ) شعر ( بوطيقا ) حساب هندسه مناظر علوم علوم تعليمى و شاخه‌هاى آن نجوم موسيقى علم اثقال اصول فلسفهء طبيعى علم حيل بحث در اجسام بسيط علوم طبيعى بحث در اعراض و انفعالات عناصر اجسام تركيب شدهء از عناصر بحث در معادن علوم طبيعى و متافيزيكى گياهان جانوران بحث در موجود از لحاظ وجود علوم متافيزيك بحث در اصول و مبادى علوم بحث در موجودات غير مادى فقه علوم مدنى و شاخه‌هاى آن كلام شكل 2 - رده‌بندى علوم بنابر كتاب « احصاء العلوم » فارابى .