- ابو محمد جابر بن افلح : صاحب كتاب مشهور اصلاح المجسطى و چند اختراع مربوط به وسايل و ادوات نجومى . - ابواسحاق بطروجى اشبيلى - از شاگردان ابن طفيل . اثر وى « كتاب الهيئة » نام دارد . بطروجى با اصول بطلميوسى به مخالفت برخاست و زمينه‌هاى ظهور علم جديدى را در نجوم فراهم ساخت . « 1 » كار و آثار اين دانشمندان مكمل نقش دانشمندانى بود كه در مشرق اسلامى علوم را به كمال رساندند و نهايت توان خويش را در فربهى آن به كار بستند . علومى كه حركت خود را از شرقىترين نقاط جهان اسلام مانند مرو آغاز كرد و از آنجا به بغداد ، سپس قاهره و سرانجام به قرطبه رسيد و از آنجا آمادهء انتقال به اروپا گرديد . ترجمهء آثار اسلامى شمار آثارى كه در دوران انتقال علوم اسلامى به مغرب زمين ، از عربى به لاتين ترجمه شده ، فراوان و به مراتب بيش از آن چيزى است كه در دوران انتقال علوم بيگانه به تمدن اسلامى ، از ديگر زبانها به عربى ترجمه شده است . در اينجا به ويژه بايد اين نكته را يادآور شد كه علوم انتقال يافته از جهان اسلام به دنياى مسيحيت داراى چنان قوت و ارزشى بوده كه برخى آثار آن مدتها در باختر زمين عنوان كتاب درسى داشته و در دوران رنسانس نيز چندين بار به چاپ رسيده است . « 2 » پيداست كه شرح اين رويداد بزرگ را بايد در آثار مفصل و مختص به اين موضوع جست‌وجو كرد ؛ و در اينجا تنها به ذكر نام چند تن از نخستين مترجمانى كه كتابهاى اسلامى را به زبانهاى لاتين و عبرى برگردانده‌اند بسنده مىشود : - يوهان هيسپالنسيس « 3 » ( يوحناى اسپانى ) و دومينگو گونديسالوو « 4 » : از اين دو تن اولى آثار عربى را به زبان قشتاله‌اى و دومى آن را از قشتاله‌اى به لاتين ترجمه مىكردند .

--> ( 1 ) . علوم اسلامى و نقش آن در تحولات علمى جهان ، ص 416 - 434 ( 2 ) . علم و تمدن در اسلام ، ص 44 ( 3 ) 1 . sisnelapsiHnahoy ( 4 ) 2 . o vlasidnoGognimoD