- روبرت آوچستر « 1 » ( اواسط قرن دهم ) : ترجمهء جبر خوارزمى وى نقطهء عطفى در علوم مسيحى به شمار مىرود . - افلاطون تِيووُلى « 2 » و ژرار كِرِمونى « 3 » : اين دو ايتاليايى بودند ولى به دليل زندگى دراز مدت در اسپانيا ، اسپانيولى شده بودند . ارزش و آثار اين دو از همهء كسانى كه قبل و بعد از اينان آمده‌اند ارجح است . افلاطون تيوولى مترجم نسخهء عربى كتاب الاربعه بطلميوس و نيز الجبر ابراهيم برحياست . ژرار كرمونى به حق مشهورترين مترجمى بوده كه آثار عربى را به لاتين برگردانده است . ترجمهء المجسطى از عربى به لاتين بخش كوچكى از آثار وى بوده است . آثار گستردهء ژرار اين گمان را تقويت مىكند كه وى رهبر مترجمانى بوده كه در طليطله با حمايت و كمك حكومت كار مىكرده‌اند . - آلفرد دوساراشل « 4 » : وى برخى از آثار ابن سينا را از عربى به لاتين برگردانده است . - ابن عزرا ، يوسف قمحى و خانوادهء ابن طبون : اينان كسانى بوده‌اند كه متون عربى را به عبرى ترجمه مىكردند . « 5 » نتيجه‌گيرى در تبادل علمىِ ميان تمدنى ، تلاشى بود از نوع علمى ، سخت و پيگير ، آميخته به احترام و بزرگداشتى دوسويه ، بىهيچ نشانى از تعصب قومى و كوچك‌ترين توجهى به رنگ و نژاد . روزگارى پرچم دانش به دست يونانيان ، هنديان ، مصريان ، بابليان و ايرانيان بود . سپس اين رسالت به تمدن درخشان اسلامى سپرده شد و آنگاه نوبت به اروپاييان رسيد . گرچه اينان به جاى آنكه دانش را در خدمت رفاه انسان و ارتقاى سطح اخلاق و معنويتش به كار گيرند ، چنان جهتى به آن بخشيده‌اند كه نوع بشر در معرض نابودى قرار گرفته و هر روز بر ويرانى محيط زيست ،

--> ( 1 ) 1 . retsehcfOtreboR ( 2 ) 2 . ylovuTotalP ( 3 ) 3 . ynomerKrare G ( 4 ) 4 . lehsarosedderflA ( 5 ) . علوم اسلامى و نقش آن در تحولات علمى جهان ، ص 507 - 529