بخش سوم : نهضت علمى در تمدن اسلامى يكى از مهم‌ترين رخدادهاى تاريخى كه در شكل‌گيرى و حركتِ رو به رشد تمدن اسلامى تأثيرى بسزا داشت ، نهضت علمى جهان اسلام است . ويژگىهاى برجسته و دستاوردهاى ممتاز اين نهضت ، زمينه‌ساز عصر زرين فرهنگ و تمدن اسلامى شد . در اين فصل ضمن بررسى جايگاه علم و علم‌اندوزى در اسلام ، به جريان شكل‌گيرى حركت علمى مسلمانان و ادوار مختلف نهضت ترجمه و دلائل توجه مسلمانان به ترجمه آثار تمدن‌هاى مختلف و پيامدهاى آن پرداخته خواهد شد . مقدمه محيط جغرافيايى خشن ، نامساعد و در عين حال متكى بر طبيعتِ شبه‌جزيره عربستان ، سادگى معيشت را براى ساكنان آن به ارمغان آورده بود . بازتاب اين سادگى تنها در ظاهر عرب جاهلى خلاصه نمىشد ، بلكه بىنيازى آنان به علوم مختلف را نيز در بر داشت . « 1 » آنها در برخى علوم چون طب « 2 » و نجوم « 3 » تجاربى يافتند ، اما معرفت علمى آنان تكوين نيافته و متكى بر علل مبهم و ناشناخته پديده‌هاى طبيعى بود . با ظهور اسلام ، بر پايه توصيه‌هاى قرآن كريم « 4 » و سفارش‌هاى پيامبراكرم صلى الله عليه و آله ، عرب مسلمان به خواندن و نوشتن روى آورد و نخستين گام‌هاى معرفتى خود را با فراگرفتن قرآن آغازيد ، اما اتكا بر قوه حافظهء سرشار و به تبع آن دورىگزينى از نگارش تا مدت‌هاى مديد ، مانع از يادگيرى نوشتن

--> ( 1 ) . حاجى خليفه ، كشف الظنون عن اسامى الكتب و الفنون ، ج 1 ، ص 33 . ( 2 ) . آلوسى ، بلوغ الارب فى معرفة احوال العرب ، ج 3 ، ص 327 ؛ ابن خلدون ، مقدمه ، ص 493 . ( 3 ) . آلوسى ، بلوغ الارب فى معرفة احوال العرب ، ص 223 . ( 4 ) . كلمه علم شصت بار و مشتقات آن نيز 854 بار در قرآن آمده است .