جنگ ، بسيارى از سربازان مسيحى با زنان مسيحى سوريه ازدواج كردند و اين ازدواج خود دو پيامد داشت : افزون شدن شمار مسيحيان در طى مدت دو قرن جنگ‌هاى صليبى ، و ديگر ازدواج صليبيان اروپايى با بوميان سوريه كه موجب اختلاط نژاد ميان آنها شد . 2 . رونق فساد اجتماعى : يكى از آثار مخرّب جنگ‌هاى صليبى گسترش فساد و فحشا در مناطق اشغال‌شده توسط صليبيان بود . طولانى شدن جنگ‌هاى صليبى ، دورى سربازان از خانواده و ناتوانى آنان در تشكيل خانواده موجب افزايش فساد و روىآورى آنان به هرزگى و فحشا شد . 3 . تخريب شهرهاى اسلامى : بىترديد يكى از آثار مخرب جنگ ، ويرانى بخش‌هاى آباد تمدنى است . به همين گونه ، بسيارى از شهرهايى كه در مسير لشكريان صليبى قرار داشت ، ويران شدند و يا از رونق افتادند . 4 . قتل عام عمومى : بسيارى از مورخان ضمن تشريح جنگ‌هاى صليبى ، به كشتار بىسابقه مسلمانان اشارت كرده‌اند . « 1 » براى نمونه ، غارت و چپاول شام « 2 » و يا محاصره چهل روزهء بيت‌المقدس و فتح آن كه هرگز بدون خونريزى و قتل عام مقدور نشد . چنان كه در منابع آمده است ، قتل عام در قدس يك هفته به طول انجاميد و در نتيجهء آن هفتاد هزار مسلمان كشته شدند . « 3 » در باره عمق فاجعه و غم‌انگيزى آن همين بس كه بدانيم صليبيان بعد از تصرف قدس به پاپ خبر دادند : اگر مىخواهيد بدانيد كه چه بر سر دشمن ما آمد ، همين بس كه اسب‌هاى ما در ايوان سليمان و معبد او تا زانو در خون مسلمين شناور بود . « 4 » ميشو ، مورخ فرانسوى نقل مىكند : مسلمانان مانند چهارپايان در خانه‌ها و خيابان‌ها ذبح مىشدند ؛ اهالى شهر محل امنى براى پناهگاه نداشتند ؛ برخى از آنها از روى ديوار خود را به پايين پرتاب مىكردند . . . صليبىها مسجد جامع عمر را محاصره كردند . . . با شمشير گردن‌ها را زدند . . . از زندگانْ برخى را سوزاندند . « 5 »

--> ( 1 ) . سهيل زكار ، تاريخ الحروب الصّليبيّة ، ج 2 ، ص 437 - 429 . ( 2 ) . ابن خلدون ، العبر ( تاريخ ابن خلدون ) ، ج 5 ، ص 406 و 407 . ( 3 ) . بنگريد به : ابن اثير ، الكامل فى التاريخ ، ج 7 ، ص 339 - 333 . ( 4 ) . عارف العارف ، المفصّل فى تاريخ القدس ، ص 157 . ( 5 ) . به نقل از عبداللّه ناصرى طاهرى ، علل و آثار جنگ‌هاى صليبى ، ص 75 .