فاطمه جان احمدى

172

تاريخ فرهنگ وتمدن اسلامى ( فارسي )

4 . با ديد عميق و اطمينان خاطر و علاقه‌اى وافر ، رشته‌اى معين را براى تحصيل طولانى خود برگزيند . « 1 » 5 . در تمامى طول تحصيل اين سخن پيامبراكرم صلى الله عليه و آله را به ياد آورد : براى خودبينى و باليدن و يا براى جلب توجه فرمانروايان و يا براى هركار بيهودهء ديگرى در جهان ، دانش ميندوز . « 2 » 6 . تمامى تلاش خود را به كار بندد تا از دانش‌افزايى و معرفت‌جويى لذت برد . 7 . در كار علم‌اندوزى شكيبا ، و با استادش صبور و مهربان باشد . « 3 » 8 . از استادش فرمان بَرَد و به او احترام گذارد و در راه رفتن بر او پيشى نگيرد . نيز بىاجازت او لب به سخن نگشايد و براى پرسيدن از استاد ، بهترين زمان را بجويد ، نه آنكه بىوقت و نامناسب استاد را بيازارد . 9 . پيش از ورود استاد ، در كلاس درس حاضر شود و مؤدبانه‌ترين شيوه را در نشستن برگزيند و خود را نيز سرشار از شوق آموختن بنماياند . « 4 » 10 . در زمان درس گفتن استاد ، همه مطالب را خوش‌خط بنويسد و ميان خطوط فاصله بگذارد و رعايت اعتدال را در پيش گيرد . « 5 » 11 . علم را از هركه شد ، بايد بياموزد ، از اين رو طبقه و شأن و فرومايگى در يافتن گوهر دانش جايگاهى ندارد . 12 . در گزينش استاد احتياط كند و از شتابزدگى بپرهيزد ؛ زيرا در گزيدن استاد همان ميزان بايد دقت كرد كه در گزينش دانش . 13 . از باليدن به ثروت و دارايى و يا فخرفروشى نَسَبى بپرهيزد . 14 . از كمك‌رسانى به همدرسان خود دريغ نورزد و در پيوند عاطفى با آنان بكوشد . پيوسته همراه ضعيفان باشد و مشكلات درسى آنان را مرتفع نمايد . 15 . به هر بهانه از كلاس درس غافل نشود . آورده‌اند كه ابويوسف ، قاضىالقضاة عباسى

--> ( 1 ) . غزالى ، احياء العلوم ، ج 1 ، ص 42 . ( 2 ) . ابن جماعه ، تذكرة السامع و المتكلم فى ادب العالم و المتعلم ، ص 13 . ( 3 ) . حاجى خليفه ، كشف الظنون عن اسامى الكتب و الفنون ، ج 1 ، ص 29 . ( 4 ) . همان . ( 5 ) . زرنوجى ، تعليم المتعلم ، طريق التعلم ، ص 14 .