استخراج اصول الحان « 1 » به همان شكل يونانى در متون عربى به‌كار مىرفت . افزون بر اصطلاحات علمى ، در بسيارى از موارد ، اسامى حيوانات نيز - كه در بيشتر كتاب‌هاى ارسطو وجود داشت - به همان شكل نامأنوس يونانى و بدون ترجمه و يا معادل عربى آن ، توسط مترجمانى چون يوحنا بن بطريق ثبت گرديد . همچنين اصطلاحات فلسفى چون قاطيغورياس به معناى مقولات عشر ، انولوطيقا به معناى تحليل قياس ، « 2 » انولوطيقاى ثانى به معناى برهان ، طوبيقا به معناى جدل ، ريطوريقا به معناى خطابت ، ابوطيقا يا بوطيقا به معناى شعر و هزاران واژه علمى ديگر تا مدت‌ها در متون ترجمه‌شده به همان شكل يونانى خود باقى ماند . « 3 » آنچه مسلم است از مشكلات مهم دانشمندان و مترجمان مسلمان ، وضع و ابداع كلمات و لغات فلسفى و علمى بود كه بتواند مفاهيم آنها بىكم‌وكاست جايگزين ساير لغات شود و چون اين موضوع يكى از مشكلات محققان عصر مذكور به شمار مىآمد ، آنها به خوبى از پس اين مشكل برآمدند . 11 . ترجمه آثار فراموش‌شده ايرانى ، يونانى ، سريانى و هندى و احياى منابع كهنى كه سال‌ها در معابد و گنجينه‌هاى متروك نگهدارى شده بودند . 12 . تكوين ، احيا و تكامل برخى علوم فراموش‌شده چون فلسفه و منطق يونان باستان ، ادبيات كهن ايرانى و هندى ، « 4 » خارج نمودن متون علمى از نهان‌خانه‌هاى تمدن‌هاى باستانى به ويژه يونانيان ، ايران و ترجمه و انتقال آنها به نسل‌هاى بعدى ، خود خدمتى شايسته به مواريث آنان بود ؛ چنان كه گوستاولوبون اعتراف مىكند : ما به بركت اعراب است كه توانسته‌ايم از علوم قدماى يونانى و رومى اطلاع پيدا كنيم . دانشگاه‌هاى ما هميشه نيازمند كتاب‌هايى بوده‌اند كه از زبان عربى به لاتين

--> ( 1 ) . رسائل اخوان الصفاء ، ج 1 ، ص 49 . ( 2 ) . ابن نديم ، الفهرست ، ص 307 . ( 3 ) . قفطى ، تاريخ الحكماء ، ترجمه بهمن دارايى ، ص 61 - 58 ؛ رسائل اخوان الصفا ، ص 268 . ( 4 ) . شلبى ، تاريخ آموزش در اسلام از آغاز تا فروپاشى ايّوبيان در مصر ، ترجمه ساكت ، ص 243 و 244 .