تاريخ ادب جايگاهى خاص يافته است . گفته مىشود كه وى چهارصد مقامه نوشته است ، « 1 » اما تنها 51 مقامه او در دست است . پس از بديع‌الزمان به تقليد از او مقامات متعددى نوشته شد كه برجسته‌ترين آنها مقامات حريرى ( 516 ق ) است . يكى از مستشرقان درباره او مىگويد : مقامات حريرى نظير مقامات همدانى داراى نوعى نيروى حياتى درونى است كه ريشه در زندگى جامعه اسلامى دارد و شيوه‌ها و حالات آن را با چنان واقع‌گرايى ترسيم كرده كه به‌صورت يكى از با ارزش‌ترين اسناد اجتماعى تمدن تاريخ ميانه درآمده است . « 2 » 2 . نثر فنى و سجع در ادبيات : به‌كاربردن سجع و صنايع ادبى در ادبيات عربى و فارسى ، پيشينه‌اى بس دراز دارد . بىشك شعرا و نويسندگان به تقليد از قرآن به صنايع بديع روىآوردند . گفته شده كه عبدالله‌بن معتز عباسى نخستين كسى بود كه اصطلاح بديع را به‌عنوان يك فن پديد آورد و كتابى دراين‌باره نوشت . پس از او نيز برخى همچون قدامةبن جعفر ، ابوهلال عسكرى ، عزالدين موصلى ، سكاكى ، جرجانى و تفتازانى اين فن را پىگرفتند . در زبان فارسى نيز كتاب‌هايى در اين فن نگاشته شد ؛ مانند ترجمان البلاغه تأليف محمدرادويانى ، حدائق السحر نوشته رشيدالدين وطواط و نيز المعجم فى معايير اشعار العجم اثر شمس‌الدين محمدبن قيس رازى . پاره‌اى از شاعران عرب و ايرانى محسنات‌بديعى را به نظم كشيدند كه در اصطلاح بدانها « بديعيه » گويند ؛ همچون بديعيه صفىالدين حلى در مدح پيامبرخدا ( ص ) به زبان عربى و نيز بديعيه قوامى مطرزى گنجوى در مدح قزل ارسلان به زبان فارسى كه بدايع الأسحار فى صنايع الأشعار نام گرفته است . « 3 »

--> ( 1 ) . بديع‌الزمان همدانى ، مقامات همدانى ، مقدمه ، ص 7 ؛ به نقل از : يعقوب جعفرى ، مسلمانان در بستر تاريخ ، ص 249 . ( 2 ) . هاميلتون الكساندر گيپ ، درآمدى بر ادبيات عرب ، ص 127 ؛ به نقل از : يعقوب جعفرى ، مسلمانان در بستر تاريخ ، ص 249 . ( 3 ) . ادوارد گرانويل براون ، تاريخ ادبيات ايران از فردوسى تا سعدى ، ص 77 ؛ به نقل از : يعقوب جعفرى ، مسلمانان در بستر تاريخ ، ص 250 .