او از مترجمان مشهور كتب رياضى از يونانى به عربى و از جمله مؤلفان بزرگ عهد خود نيز هست . بوزجانى بيشتر در هندسه و نجوم تخصص داشت و در اين دو علم بر معاصران خود نيز تأثير نهاد . وى كتب بسيارى در رياضيات تأليف نمود . « 1 » عمر خيام نيشابورى از رياضىدانان مسلمان قرن پنجم هجرى است . او در علوم رياضى تأليفات متعددى دارد كه مهم‌ترين آنها رساله جبر و مقابله است كه به زبان‌هاى غربى ترجمه شده است . جبر خيام يكى از برجسته‌ترين متون رياضى قديم است . وى معادلات را تا درجه سوم مورد بحث قرار داده و آنها را طبقه‌بندى كرده است . او همچنين رساله كوتاهى در حل مسئله جبرى دارد كه در آن 21 قسم معادلات جبرى را نام مىبَرد . خيام به‌دستور ملك‌شاه سلجوقى و با همكارى جمعى از رياضىدان‌ها ، تقويم جلالى را ابداع نمود كه تاكنون اين تقويم در ايران به‌كار مىرود . « 2 » غياث‌الدين جمشيد كاشانى از ديگر شخصيت‌هاى برجسته قرن نهم هجرى است . وى در محاسبه و نظريه اعداد ، بزرگ‌ترين رياضىدان اسلامى است . او كاشف حقيقى كسر اعشارى بود و اندازه بسيار صحيحى از عدد پى ( ) را به‌دست داد . علاوه بر اين او روش‌ها و تدبيرهاى تازه‌اى براى عمل حساب و محاسبه ابداع نموده است . كتاب مفتاح الحساب او اساسىترين تأليف وى به زبان عربى است . « 3 » بسيارى از دانشمندان علوم عقلى در حوزه اسلامى ، در رياضيات نيز تبحر داشته‌اند ، اما چون در علوم ديگر نيز صاحب‌نظر و بلندآوازه بوده‌اند ، به‌عنوان رياضىدان معرفى نشدند كه از آن ميان مىتوان به ابن‌هيثم ، ابن‌سينا ، ابوريحان بيرونى ، خواجه نصير و شيخ بهايى اشاره كرد . « 4 » دوره صفويه در ايران ، آخرين مرحله فعاليت در زمينه رياضيات به‌شمار مىرود كه البته از كارهاى اين دوره ، آگاهىهاى چندانى در دست نيست . معماران و مهندسان مدارس و مساجد و پل‌هاى اين زمان همه از رياضىدانانى زبردست بوده‌اند كه شهيرترين آنها بهاءالدين عاملى

--> ( 1 ) . ذبيح‌الله صفا ، تاريخ ادبيات ايران ، ج 1 ، ص 334 . ( 2 ) . سيد حسين نصر ، علم و تمدن در اسلام ، ص 159 و 160 . ( 3 ) . همان ، ص 150 . ( 4 ) . يعقوب جعفرى ، مسلمانان در بستر تاريخ ، ص 198 .