ب ) اهداف شرق‌شناسى بنابر آنچه از مطالعه تاريخ و پيدايش و گسترش شرق‌شناسى برمىآيد ، به‌رغم تبليغات وسيع استعمار و برخى ناآگاهان جهان سوم ، پديده شرق‌شناسى با انگيزه سياسى و استعمارى به‌وجود آمده است . به سخنى ديگر ، اين پديده براى توسعه مرزهاى كليسا و مسيحىكردن مردمانى كه به‌گفته اروپاييان در تاريكى زندگى مىكنند ، شكل گرفت تا بستر نفوذ سياسى و اقتصادى غرب به شرق را فراهم آورد . در تبيين و اثبات اينكه دولت‌هاى غربى در تأسيس كرسىهاى شرق‌شناسى تابع انگيزه‌ها و اهداف سياسى و استعمارى بوده‌اند ، به برخى از اسناد و مدارك اشاره مىكنيم : مسئولين فرهنگى دانشگاه « كمبريج » انگلستان ، درمورد تأسيس « كرسى زبان عربى » در سال 1636 ميلادى خطاب به بنيان‌گذاران آن دانشگاه چنين نوشته‌اند : . . . كارى كه ما طرح آن را در ذهن مىپرورانيم ، تنها به‌منظور آن نيست كه معلومات ادبى دانشجويان را با آموختن اين زبان پردامنه ( عربى ) گسترش بدهيم ، بلكه هدفْ خدمت‌گزارى به شاه و دولت است كه به‌وسيله معاملات بازرگانى ما با ملت‌هاى شرقى و همچنين جلب رضايت خداوند از طريق توسعه مرزهاى كليسا تأمين مىگردد تا مردمى كه در آن ديار تاريكى به‌سر مىبرند ، به آيين مسيحيت درآيند . « 1 » يكى ديگر از اسناد تبيين‌كننده ماهيت شرق‌شناسى ، اساسنامه مدرسه زبان‌هاى شرقى پاريس است كه ازجمله مراكز عمده تربيت شرق‌شناسان به‌شمار مىرود . اين مدرسه كه اول‌بار در 29 آوريل 1795 ميلادى با نام « مدرسه مخصوص زبان‌هاى زندهء مترقى » در پاريس تأسيس شد ، در ماده اول اساس‌نامه آن چنين نوشته شده است : در محوطه كتابخانه ملى ، مدرسه عمومى ايجاد خواهد شد و هدفش آموزش آن دسته از زبان‌هاى زنده شرقى خواهد بود كه براى سياست و تجارت ، سودمند تشخيص داده شود . « 2 » در اين دو سند ، آشكارا بدين اهداف اشاره شده است : 1 . پرداختن به مباحث شرق‌شناسى تا جايى مجاز است كه از ديدگاه سران غرب ، براى

--> ( 1 ) . عبداللطيف طيباوى ، خاورشناسان انگليسى زبان ، ص 7 . ( 2 ) . مجله نگين ، ش 86 ، ص 11 .