پاره‌اى مسلمانان به پيامبر ( ص ) پيشنهاد دادند كه مؤذن ديگرى براى خويش انتخاب كند ، ولى پيامبر ( ص ) نپذيرفت و در برابر اصرار آنان فرمود : « سين بلال از شين ديگران در نزد خدا محبوب‌تر است . » « 1 » بلال به هنگام شكنجه ارباب خويش امية بن خلف كه از او مىخواست از تعليمات محمد ( ص ) بازگردد و به جاى الله بتان را عبادت نمايد ، كلمه احد را تكرار مىكرد و با اين جمله خشم شكنجه‌گران را برمىافروخت . سرانجام پيامبراكرم به ابوبكر دستور داد كه بلال را از اميه خريدارى و آزاد نمايد و او نيز پس از گفتگو با اميه ، بلال را با برده‌اى مشرك معاوضه نمود و بلال را آزاد ساخت . بازگشت پاره‌اى از نومسلمانان براثر شكنجه مشركان يعقوبى مىنويسد : « 2 » مسلمانان به‌سختى شكنجه شدند و از مشركان آزار فراوان ديدند ؛ به‌گونه‌اىكه پنج نفر از آنان از اسلام بازگشتند . بدين مناسبت آياتى نازل شد كه : كسانى كه بر خويشتن ستم نموده ، در پاسخ فرشتگان كه از آنها مىپرسند « چگونه مرتكب خلاف شديد » ، مىگويند : مستضعف بوده و به‌ناچار چنين نموده‌ايم ، و فرشتگان مىپرسند كه آيا زمين خداوند وسعت نداشت تا بدانجا مهاجرت نماييد ؟ « 3 » ابوجهل هرگاه مىشنيد فرد سرشناسى مسلمان شده ، او به خاطر قبيله‌اش فقط نصيحت مىنمود ، ولى هنگامى كه مىشنيد فردى از طبقه ضعفا مسلمان شده ، او را شكنجه مىداد . ازاين‌رو ، مسلمانان از نظر مصونيت اجتماعى نيز در شهر مكه با يكديگر مساوى نبوده‌اند . « 4 » مهاجرت به حبشه پيامبر ( ص ) كه ياران خود را سخت در فشار مىديد و توانايى دفاع از خود و آنان را نداشت و

--> ( 1 ) . مولوى ، مثنوى ، دفتر سوم ، ص 206 ، سطر 15 . ( 2 ) . ابن‌واضح ، تاريخ يعقوبى ، ج 1 ، ص 385 ؛ ابن‌عساكر ، تاريخ دمشق ، ج 1 ، ص 445 . ( 3 ) . نساء ( 4 ) : 96 و 97 . ( 4 ) . بنگريد به : سبحانى ، فروغ ابديت ، ج 1 ، ص 310 .