امام حسن مجتبى ( ع ) در تمام دوران خلافت على ( ع ) همراه پدر بود و در جنگ‌هاى جمل ، صفين و نهروان همراه برادرش امام حسين ( ع ) و پسرعمويش عبدالله بن جعفر مردانه جنگيد و پس از شهادت اميرالمؤمنين ، مردم در برترى آن بزرگوار بر همه معاصرانش ترديد نداشتند . از همين‌رو مردم عراق به اتفاق با او بيعت نمودند . در شجاعت آن بزرگوار همين بس كه در جنگ‌هاى جمل و صفين ، آنچنان در پيكار با دشمن بىباكانه جنگيد كه على ( ع ) را نگران ساخت . زيرا مرگ را در يك قدمى او مىديد . ازاين‌رو ، به ياران خويش مىفرمود : اين پسر را براى من حفظ كنيد . مبادا مرگ او مرا به زانو درآورد ؛ چه اينكه من نسبت به اين‌دو ( حسن و حسين ( عليهما السلام ) ) بيشتر از جان خويش ترسانم . زيرا با مرگ اين‌دو ، نسل پيامبر ( ص ) قطع مىگردد . وصيت‌نامه مفصل مولىالموحدين در خطاب به امام مجتبى ( ع ) در نهج‌البلاغه گواه روشنى است براينكه امام ( ع ) در همه‌چيز مطيع فرمان پدر بوده و تفاوت ظاهرى در سيره عملى آن دو بزرگوار معلول اختلاف شرايط زمانى و مكانى حاكم بر دوران زمامدارى ايشان است . « 1 » على ( ع ) در وصيت به امام حسن ( ع ) كه پس از جنگ صفين نگاشته شده ، چنين مىفرمايد : تو را پاره تن خويش يافتم ؛ بلكه تو همه هستى منى ، به‌گونه‌اى كه اگر بدى به تو رسد به من رسيده و اگر مرگ تو را فرا گيرد مرا فراگرفته است . بنابراين همان مقدار كه به‌فكر خويشم به فكر تو مىباشم . « 2 » بيعت مردم عراق پس از شهادت على ( ع ) در سال چهلم هجرت ، مردم در مسجد كوفه جمع شدند و بعد از سخنرانى امام مجتبى ( ع ) با وى بيعت نمودند .

--> ( 1 ) . بنگريد به : سيد رضى ، نهج‌البلاغه ، نامه 31 . ( 2 ) . همان .