حميد احمدى
87
تاريخ امامان شيعه ( فارسي )
اصرار داشتند حضرت در مدينه باشد ، مىفرمايد : اموال و مردان در عراق هستند و اهل شام عصيان كردهاند ؛ دوست دارم كه به آنها نزديك باشم . « 1 » بنابراين موقعيت جغرافيايى كوفه كه آن روز در قلب جهان اسلام قرار داشت و چالشهايى كه منطقه شام براى حكومت اسلامى فراهم آورده بود و از ديگر سو ، موقعيت نظامى اين شهر و امكانات و توانمندىهاى نظامى و مالى و اقتصادى آن ، همگى سبب گرديد كه امام على عليه السلام با هوشمندى اين شهر را مركز حكومت قرار دهد . اين شهر بعدها تا پايان نيمه اول قرن هفتم جز در دوران كوتاه حكومت امويان ، همواره مركز حكومت دولتهاى اسلامى بود . نكته مهم ديگر ، وضعيت فرهنگى و معرفتى مسلمانان است . بيشتر شهرهاى فتحشده و نومسلمان كه عراق مركز تجمع آنها بود ، از اسلام يك شناخت سطحى داشتند و اساساً اسلام را آنگونه مىشناختند كه اميران و فرمانداران نظامى و خلفا براى آنان ترسيم مىكردند . نگرشهاى قومگرايانه و تعصبات نژادى در حكومتهاى پيشين ، چهره مطلوبى از اسلام براى مهاجران و نومسلمانان بر جاى ننهاده بود . از اين رو ضرورى بود امام عليه السلام كه نماد اسلام ناب محمدى صلى الله عليه و آله بود ، خود به معرفى اسلام و ارتقاى آگاهىهاى دينى بپردازد . حضرت در بيان آموزههاى اسلام و معارف اسلامى - از توحيد ، نبوت ، امامت ، معاد ، آداب و سنن تا احكام اجتماعى و فردى - تلاش شايستهاى انجام داد . معارف بلند و نابى كه امروز بخشى از آن در نهجالبلاغه آمده ، گوشهاى از اين راهبرد سازنده و حركت بنيادين امام عليه السلام براى اصلاح و هدايت جامعه است . حضور حضرت در ميان موالى و اعتماد و اتكاى آنها به ايشان ، همه بدبينىها و سوءظنهايى را كه در اثر سياست حكومتهاى پيشين شكل گرفته بود ، زدود و براى هميشه بين اسلام و ملل مختلف پيوندى عميق ايجاد شد و از سويى انحصار قوميت و نژاد نيز از ميان رفت . بنابراين انتخاب كوفه بهعنوان مركز حكومت - بعد از پايان يافتن شورش پيمانشكنان - هم بر رويكردى فرهنگى و معرفتى و هم بر رويكردى سياسى و اقتصادى استوار بود . جريان اموى در مقابل اسلام علوى فرزندان ابوسفيان و خاندان او كه در برابر اسلام و آيين نبوى در سيزده سال بعثت و دوران
--> ( 1 ) . ابوحنيفه احمد بن داود دينورى ، الأخبار الطوال ، ص 143 .