نيز اسد الغابة فى معرفة الصحابة اثر ابن‌اثير ( 630 ق ) است . يكى ديگر از شيوه‌هاى تبارشناختى ، اتكا بر طبقات است كه با نظر به طبقه فرد صورت مىگيرد ، نه بر اساس وقايع تاريخى يا ترتيب الفبايى رجال و انساب . يكى از قديمىترين منابع در اين باب ، الطبقات الكبرى محمد بن سعد ، شاگرد واقدى ( 268 ق ) است . منبع وى نه تنها يكى از منابع پراهميت تبارشناختى است ، بلكه گستره‌اى وسيع در تاريخ‌نگارى اسلام دارد . ارزش و اهميت كتاب او به علت بهره‌گيرى از سيره و مغازى واقدى ، مسافرت‌هاى متعدد و استفاده از روايات و احاديث شيوخ هرمنطقه است . هرچند او به دليل تعصب سرسختانه مذهبىاش حديث غدير و اخبار مربوط به امام على عليه السلام را ذكر نكرده ، مىتوان از خلال رواياتش به مسايل مهمى از زندگى امام على عليه السلام و تاريخ شيعيان نيز دست يافت . از جمله كتب رجالى ، رجال كشّى ( اختيار معرفة الرجال ) و رجال النجاشى است كه در اصل ، تاريخ فرهنگى شيعه است . « 1 » 3 . كتب فتوح و جنگ‌ها در اين باره كتاب‌هاى بسيارى نگاشته شده است . گرچه برخى از منابع قديمىتر از ميان رفته‌اند ، تعدادى آثار ارزنده هنوز در دسترس است . يكى از اين منابع ، الفتوح ، تأليف ابومحمد احمد بن على بن اعثم كوفى ( 314 ق ) است . با اينكه كتاب به فتوحات اختصاص دارد ، كار خود را از رحلت پيامبر و ماجراى سقيفه بنىساعده آغاز مىكند . ابن‌اعثم تمايلات شيعى داشته ، اما روايات و مطالبش را با اغراض و تعصبات مذهبى نياميخته است . او از محدثانى همچون ابومخنف شيعى ، ابن‌كلبى ، ابن‌شهاب زهرى ، واقدى و مدائنى مطالبى روايت كرده است . از منابع مهم ديگر در اين باب ، فتوح البلدان احمد بن يحيى بن جابر بلاذرى ( 279 ق ) است . اين اثر - كه از كتاب ابن‌اعثم قديمىتر است - به فتوحات دوران سه خليفه و جنگ با اهل ردّه مىپردازد . پاره‌اى از منابع ، به جنگ و نبردى خاص اختصاص دارند كه در تاريخ‌نگارى اسلام و امامت از اهميت بسزايى برخوردارند . قديمىترين آنها وقعة صفين اثر نصر بن مزاحم منقرى ( 212 ق ) است كه به واقعه و نبرد صفين در دوران حكومت امام على عليه السلام پرداخته است . منقرى كه فردى شيعى

--> ( 1 ) . همان ، ص 23 .