در دوران غيبت صغرى حضور و نفوذ شيعيان برجسته در حكومت و در اختيار گرفتن منصب‌هاى مهم ادارى رو به فزونى نهاد . نفوذ اين جريان كه از دوران امام كاظم عليه السلام آغاز شده بود ، به‌تدريج توسعه يافت و زمينه‌ساز امنيت و هدايت اجتماعى شيعيان توسط رهبران دينى شد . فعاليت‌هاى نواب خاص فعاليت‌ها و اقدامات نواب در همه امور با اجازه و هدايت امام عصر عليه السلام بوده است . توقيعات امام عليه السلام اسنادى گويا در اين زمينه‌اند . از اين رو در دوران غيبت صغرى نواب به امر امام عليه السلام به رهبرى و ساماندهى و تحكيم پايه‌هاى دينى شيعيان پرداختند ؛ همانند مبارزه با مخالفان در عرصه فرهنگى و سياسى ، رفع ابهام و ترديد از شيعيان درباره امامت امام زمان عليه السلام ، توسعه فرهنگ مهدويت و نيز تبيين فلسفه انتظار و غيبت . سازماندهى و هدايت وكلا نيز از اقدامات بسيار اثربخش در هدايت و حفظ انسجام شيعه بود كه به شايستگى انجامش دادند . نواب خاص در همه جهان اسلام وكيلانى تعيين كردند و ارتباط گسترده و سازمان‌يافته آنان با نوّاب فراهم شد . اين وكلا در شهرهاى اهواز ، سامرا ، مصر ، حجاز ، يمن ، خراسان ، رى ، قم و . . . فعال بودند و با نواب اربعه ارتباطى مستمر داشتند . شيعيان با وجود دشوارىهاى فراوان با دست‌يابى به چنين موقعيت‌هايى به استحكام جايگاه خود پرداختند . در دورانى كه قيام‌هاى زيديه ، اسماعيليه و قرامطه اوج گرفتند و حكومت نيز تلاش داشت شيعيان امامى را در كنار فِرَق تندروى ديگر شيعه يكسان بگمارد و با آنان نيز برخورد قهرآميز داشته باشد ، اين امر سبب شد كه شيعيان اماميه با هدايت عالمان دينى و امنيت ايجادشده توسط شخصيت‌هاى با نفوذ در حكومت ، از اين تعرّضات و پيامدهاى مسلحانه در امان بمانند . حضور مردانى از آل‌فرات و خاندان نوبختى - كه داراى گرايش شيعى و از وفاداران به مذهب اماميه بودند - سبب شد كه در حكومت ، حاشيه امنيتى مناسبى براى رهبران شيعى و شيعيان ايجاد شود . « 1 » همين فرصت‌ها بود كه به تشيع در دوران غيبت صغرى امكان توسعه و تحكيم داد و كاملًا به صورت اقليتى پذيرفته‌شده و رسمى درآمد . « 2 »

--> ( 1 ) . بنگريد به : علّامه محمد تقى مجلسى ، بحار الأنوار ، تحقيق محمدباقر محمودى ، ج 51 ، ص 23 . ( 2 ) . بنگريد به : عباس اقبال ، خاندان نوبختى ، ص 99 - 96 و 220 - 217 .