حميد احمدى

213

تاريخ امامان شيعه ( فارسي )

متعهد و مخالف گرديد ، از اين‌رو آنان به قيام‌ها و حركت‌هاى اعتراضى دست يازيدند ؛ مانند حسين بن على مشهور به صاحب فخ كه در سال 169 هجرى قيام كرد . اصرار عباسيان براى دستگيرى و اذيت و آزار طالبيان زمينه‌ساز اصلى حسين بن على در قيام عليه حكومت گرديد . او سرانجام با تعداد اندك ( حدود پانصد نفر ) در حجاز عليه عباسيان قيام كرد و با سپاه هادى عباسى در سرزمين فخ روبه‌رو شد و بعد از درگيرى به شهادت رسيد . « 1 » در مورد اينكه شهيد فخ با امام كاظم عليه السلام ارتباطى داشته و يا قيام مورد تأييد ايشان بوده است ، ديدگاه‌هاى متفاوتى وجود دارد ، اما آنچه مسلّم است ، امام عليه السلام در اين قيام شركت نداشت و حتى از صاحب فخ درخواست كرد كه او را به شركت در اين قيام فرانخواند . با اين همه ، در هيچ سند و روايتى نيز نقل نشده است كه امام عليه السلام حسين بن على را از قيام عليه عباسيان منع كرده باشد ، بلكه تنها امام عليه السلام فرجام اين قيام را براى او باز گفت و فرمود كه او و يارانش در اين حركت به شهادت مىرسند . « 2 » مهم‌تر آنكه ، امام عليه السلام وقتى سر شهيدان فخ را به دربار هادى عباسى آوردند ، در آن مجلس حضور داشت و در مقابل سخنان اهانت‌آميز خليفه عباسى ، از شهيد فخ به نيكى و شايستگى ياد كرد و بر صداقت و تعهد آنان انگشت تأكيد نهاد ؛ امرى كه بزرگ‌ترين سند افتخار شهداى فخ و دليلى بر تأييد اصل قيام است . در واقع از همين روى بود كه خليفه ، امام كاظم عليه السلام را متهم كرد كه قيام به دستور او انجام گرفته و صاحب فخ بدون نظر امام عليه السلام كارى انجام نمىداده است . حتى به سبب همين اتهام تصميم به قتل امام عليه السلام گرفت ، اما مرگ به دو مجالى نداد . « 3 » امام كاظم عليه السلام و اسماعيليه پس از رحلت امام صادق عليه السلام درمورد امامت امام كاظم عليه السلام در بين شيعيان به دلايلى اختلافاتى پيش آمد . از جمله عده‌اى معتقد به امامت اسماعيل فرزند ارشد امام صادق عليه السلام شدند . اسماعيل پيش از شهادت امام صادق عليه السلام از دنيا رفت و حضرت براى پيش‌گيرى از گرايش‌هايى كه معتقد به امامت فرزند ارشد امام عليه السلام بودند ، حدود سى تن از بزرگان شيعه را بر مرگ او گواه گرفت و در مراسم رسمىِ تشييع جنازه او چندين بار با برداشتن پارچه از صورت او ، مرگش را آشكار ساخت ، « 4 »

--> ( 1 ) . بنگريد به : ابن‌واضح احمد بن ابىيعقوب ، تاريخ اليعقوبى ، ج 2 ، ص 45 . ( 2 ) . ابوالفرج اصفهانى ، مقاتل الطالبيين ، تحقيق كاظم المظفر ، ص 298 . ( 3 ) . علّامه محمد تقى مجلسى ، بحار الأنوار ، تحقيق محمدباقر محمودى ، ج 4 ، ص 151 . ( 4 ) . جمعى از نويسندگان ، تاريخ و عقايد اسماعيليه ، ص 37 .