اقدامات و حركت هوشمندانه امام عليه السلام ، شيعيان از جريان غلو جدا شدند و از خطر آن نجات يافتند ، گرچه همواره مخالفان گاه به‌عمد و گاه نيز نادانسته با بهانه قراردادن عقايد غاليان ، شيعيان اماميه را نيز وارد صفوف آنان نموده ، يكباره به محكوميت همگى آنها مىپرداختند ؛ مطلبى كه بسيارى از نويسندگانِ كم‌اطلاع يا مغرض نيز در كتاب‌هاى خود آورده‌اند . مواضع سياسى امام صادق عليه السلام در مقابل حكومت برخورد امام عليه السلام با حكومت‌هاى امويان و عباسيان از جهت تاكتيك مبارزاتى تفاوت‌هاى اندكى داشت ، اما در استراتژى مبارزاتى يكسان بود . امام عليه السلام با غاصبانه ، ظالمانه و نامشروع دانستن حكومت اموى و عباسى ، با سياست تقيه به حفظ شيعه و نخبگان علمى و فرهنگى پرداخت و انديشه اسلامى را از خطر انقراض رهانيد . در واقع حضرت از هر فرصتى براى افشاى ماهيت رژيم سود مىجست . در اين بحث با توضيح سياست تقيه از سوى امام ، به بررسى مقابله عالمانه ايشان با دستگاه حكومت مىپردازيم . تقيه ، سياست امام عليه السلام در مقابل حكومت و مخالفان ادعاى رهبرى مسلمانان و حقانيت بىدليل عباسيان و قبل از آنها امويان و برخى رهبران فِرق و همچنين درك نكردن معانى دينى از سوى عالمان سطحىنگر و كج‌انديش ، دلايل اصلى اتخاذ سياست تقيه از سوى امام عليه السلام بود . رويكرد امامان شيعه عليهم السلام از عصر امام چهارم به بعد در بازسازى ، هويت‌بخشى و استحكام پايه‌هاى معرفتى و حقوقى شيعه ، نيازمند ايمن‌سازى شيعيان و حساس نكردن حكومت بود . از سويى تقيه متناسب با علم لدنى و الهى امامان عليهم السلام نيز هست . در واقع همه افراد ظرفيت تحمل و ادراك آن را نداشتند ، به جز خواص كه امام عليه السلام با شناخت آنان و تناسب درك و ظرفيتشان بر آنان عرضه مىكرد . از اين رو ، امام صادق عليه السلام به ياران نزديكش مىفرمود : اين امر [ / امامت و مفهوم باطنى دين ] را ميثاقى پنهان و پوشيده است و هر كس آن را فاش كند ، مغضوب درگاه خداوند خواهد شد . « 1 » امام عليه السلام در گفتگويى با معلّى بن خنيس ( از عالمان اهل كوفه ) مىفرمايد :

--> ( 1 ) . محمد بن يعقوب كلينى ، الكافى ، ج 2 ، ص 488 .