كن و بدان براى خدا كتابى است كه هر گناه كوچك و بزرگى در آن ثبت مىشود . آرى ، خداوند تو را به خاطر گمان بد به مردم [ و اينكه ] آنها را گرفته و با شبهه و تهمت به قتل رسانده و مردم را وادار به بيعت براى فرزند سفيه شرابخوار و سگ‌باز خود مىكنى ، فراموش نمىكند . من براى تو جز اين نمىگويم كه تو در حق خود خسران كرده ، دينت را ضايع كردى و امانتى را كه در دست دارى ، مورد سوءاستفاده قرار دادى و مردمِ تحت حاكميت خود را فريب دادى و جايگاهت را پر از آتش مىكنى ؛ دور باد قوم ستمكار ! « 1 » با اين حال در زمان خلافت معاويه ، امام حسين عليه السلام همانند برادرش به تقيه عمل كرد و به معاهده صلح پايبند بود ، از اين‌رو ارتباط شيعيان با امام عليه السلام به صورت پنهانى و مخفيانه صورت مىگرفت . « 2 » اقدامات سركوبگرانه شديد معاويه و گماردن زياد بر كوفه و قتل و كشتار بسيارى از زاهدترين و شريف‌ترين مسلمانان همانند حجر و عمرو بن حمق ، بيانگر ترس و هراسى بود كه معاويه از گسترش فعاليت رهبران شيعى در عراق داشت . اتهاماتى نيز كه در كوفه عليه حجر و رهبران فعاليت‌هاى دينى و سياسى مطرح شد ، كاملًا نشان‌دهندهء تبليغات شيعى و هوادارى از امامان شيعه بوده است ؛ اتهاماتى از اين دست : او مردم را درباره ابوتراب على موعظه مىكند و او را از هر خطايى منزه دانسته و ستايش مىكند . او مردم را به جدايى از دشمنان على فرامىخواند . وى معتقد است كه خلافت جز در خاندان ابوطالب معتبر نيست . « 3 » شهادت حجر از يك سو باعث جدّيّت و عزم راسخ رهبران شيعى در عراق براى مقابله با دستگاه بنىاميه گرديد و از ديگر سو سبب شد كه امنيت رهبران سياسى و مذهبى كه منتقد خلافت بودند ، رخت بربندد . وقتى حكومتى بتواند پرنفوذترين رهبر فكرى و سياسى را به قتل برساند ، چگونه نتواند ديگرانى را كه نفوذ كمترى دارند ، از سر راه بردارد ؟ از اين رو عايشه و

--> ( 1 ) . احمد بن على بن ابىطالب طبرسى ، الاحتجاج ، به كوشش محمدباقر موسوى ، ج 2 ، ص 20 . ( 2 ) . ابن‌واضح احمد بن ابىيعقوب ، تاريخ اليعقوبى ، ج 2 ، ص 328 . ( 3 ) . محمد بن جرير طبرى ، تاريخ الامم و الملوك ، ترجمه ابوالقاسم پاينده ، ج 2 ، ص 131 .