اجتماعى و شرايط سياسى آگاهى داشت ، انزوا و كناره‌گيرى از صحنه سياسى را ترجيح داد . گرچه سخت‌گيرى معاويه شدت يافته بود و اقدامات تندى بعد از امام حسن عليه السلام عليه رهبران شيعى نظير حجر بن عدى ، عمرو بن حمق ، ميثم تمار و بسيارى ديگر از شيعيان انجام داد و سرانجام آنان را به شهادت رساند ، امام عليه السلام شرايط را براى قيام مناسب نديد و هيچ‌گاه از اعتراض عليه معاويه نيز رويگردان نبود ؛ چنان كه پس از شنيدن خبر شهادت حجر بن عدى شديداً به معاويه اعتراض كرد . معاويه به‌صراحت دستور آزار و قتل شيعيان و سبّ و لعن امام على عليه السلام را صادر كرد و براى بهبود موقعيت خود و بنىاميه و مذمت خاندان پيامبر صلى الله عليه و آله احاديث بسيارى را جعل نمود . حضرت در مقابل اين اقدامات نوشت : به خدا سوگند ! جنگ با تو را ترك كردم ، در حالى كه در اين باره از خداوند خوفناك هستم . گمان نمىكنم كه خداوند در ترك واگذارى محاكمهء تو و حزب ملحد و ظالم و اولياى شياطين به او از من راضى باشد . آيا تو نبودى كه از روى ظلم و تجاوز . . . حجر بن عدى و ياران او را - كه در براندازى ظلم و مخالفت با بدعت‌ها مبارزه كردند و از هيچ خطرى نمىهراسيدند - به قتل رساندى ؟ . . . آيا تو قاتل عمرو بن حمق خزاعى نيستى ؟ او كه از اصحاب پيامبر عليه السلام بود و عبادتْ او را رنجور كرده و چهره او را تغيير داده و جسم او را نحيف كرده بود . . . تو سنت پيامبر را ترك كرده و با فرمان او عمداً مخالفت كردى و بدون هدايت الهى به دنبال هواى خود رفتى . بعد از آن زياد را به بصره و كوفه مسلط كردى ؛ در حالى كه او دست‌هاى مسلمانان را قطع كرده ، چشمان آنها را نابينا نموده و آنها را به شاخه‌هاى نخل آويزان مىساخت . آيا تو قاتل آن دو حضرمى « 1 » نيستى ؟ كسانى كه زياد به تو نوشت آنها بر دين على عليه السلام هستند و تو به او نوشتى كه هر كس را بر دين و رأى على است ، بكش . او نيز به دستور تو آنها را كشته و مُثله كرد . آيا جز اين است كه دين على همان دين محمد صلى الله عليه و آله است ؟ كسى كه پدر تو با او مبارزه مىكرد . . . من براى خود و دين خود چيزى را بالاتر از جهاد با تو نمىدانم . اگر آن را انجام دهم ، به پروردگار نزديك شده‌ام . اى معاويه ! بشارت باد تو را به قصاص به خاطر قتل حجر . يقين

--> ( 1 ) . مسلم بن زيمر و عبدالله بن نجى توسط زياد و به دستور معاويه به شهادت رسيدند .