زياد بن عبد اللّه روايت نكرده است و اين غريب است .
و تهنيت مستحب است . و هر كه بر شوى رود بايد كه بگويد : بارك اللّه لك ، و بارك عليك ، و جمع بينكما في الخير ، ابو هريره - رضى اللّه عنه - روايت كرد كه پيغامبر - عليه السّلام - بر اين جمله فرموده است .
و اظهار نكاح مستحب است . پيغامبر - صلّى اللّه عليه و سلم - فرمود : فصل ما بين الحلال و الحرام الدّفّ و الصّوت ، اى ، جدايى ميان حلال و حرام به دف و آواز است . و فرمود ( ع ) : اعلنوا هذا النّكاح و اجعلوه في المساجد و اضربوا عليه بالدّفوف ، اى ، اين نكاح را آشكار كنيد و در مسجد عقد ببنديد و در آن حال دفها زنيد . و ربيع دختر معوّذ گفت : پيغامبر - صلّى اللّه عليه و سلم - آن بامداد كه مرا به وى تسليم كردند ، بر من آمد و بر فراش من بنشست ، و كنيزكان دف مىزدند و سرود مىگفتند « 256 » ، تا يكى از ايشان گفت : و فينا نبىّ يعلم ما في غد ، اى ، ميان ما پيغامبرى است كه هر چه فردا خواهد بود بداند . پيغامبر - صلّى اللّه عليه و سلم - فرمود : اسكتي عن هذه و قولى التي « 257 » كنت تقولين قبلها ، اى ، اين را بگذار و آن چه پيش از اين مىگفتيد بگوييد .
مترجم مىگويد كه وى را از مدح خود بدان منع كرد كه مدح وى جدّ محض است ، آن را به بازى آميختن وجهى ندارد ، با آن كه « 258 » از مدح خود منع كردن حسن أدب است .
أدب دوم خوشخويى با ايشان و احتمال « 259 » رنج ايشان است
( 1 ) از روى ترحم به سبب قصور عقل ايشان . حق تعالى فرمود ، قوله تعالى :
وَ عاشِرُوهُنَّ بِالْمَعْرُوفِ
« 260 » ، اى ، با ايشان به نيكويى زندگانى كنيد . و در تعظيم ايشان فرمود ، قوله تعالى :
وَ أَخَذْنَ مِنْكُمْ مِيثاقاً غَلِيظاً
« 261 » ، اى ، از شما پيمانى محكم بستدهاند . و آن پيمان آن است كه اما نيكو بداريد ، و اما نيكو بگذاريد . و فرمود :
وَ الصَّاحِبِ بِالْجَنْبِ
« 262 » ، و در تفسير آمده است كه مراد از آن زن است . و آخر چيزى كه پيغامبر - صلّى اللّه عليه و سلم - وصيت فرمود سه كلمه بود كه آن را تا آن گاه كه زبانش ماندن گرفت و سخنش پوشيده شد مىگفت : الصّلاة الصّلاة و ما ملكت ايمانكم لا تكلّفوهم ما لا يطيقون ، و اتّقوا اللّه في النّساء فانّهنّ عوان في أيديكم ، اخذتموهنّ بعهد اللّه و استحللتم فروجهنّ بكلمة اللّه ، اى ، نماز ، نماز بگزاريد و بندگان را نيكو
هامش
( 256 ) در شرح زبيدى : ( و يندبن من قتل ) من اسلافنا من الجاهليّة ( 5 - 351 ) .
( 257 ) در شرح زبيدى : قولى ما .
( 258 ) با آن كه ، علاوه بر آن .
( 259 ) احتمال ، تحمل .
( 260 ) نساء 4 - 19 .
( 261 ) نساء 4 - 21 .
( 262 ) نساء 4 - 36 .