أبو بردهء [ نيار ] برخاست و گفت : يا رسول اللّه ، حق تعالى مكارم اخلاق دوست مىدارد ؟ فرمود :
و الّذي نفسي بيده لا يدخل الجنّة الاّ حسن الاخلاق ، اى ، بدان خداى كه نفس من در قبضهء قدرت اوست كه در بهشت نرود مگر خوشخوى .
و معاذ جبل روايت كرد از پيغامبر - صلّى اللّه عليه و سلم - كه گفت : انّ اللّه تعالى حفّ الإسلام بمكارم الاخلاق ، و محاسن الاعمال . و من ذلك حسن المعاشرة ، و كرم الصّنيعة ، و ليّن الجانب ، و بذل المعروف ، و اطعام الطّعام ، و افشاء السّلام ، و عيادة المريض المسلم - برّا كان او فاجرا - و تشييع جنازة المسلم ، و حسن الجوار لمن جاوره - مسلما كان او كافرا - و توقير ذى الشّيبة المسلم ، و إجابة الطّعام و الدّعاء عليه ، و العفو ، و الاصلاح بين النّاس ، و الجود و الكرم و السّماحة ، و الابتداء بالسّلام ، و كظم الغيظ ، و العفو عن النّاس ، و اجتناب ما حرّمه الإسلام من اللّهو و الباطل و الغناء و المعارف كلّها و كلّ ذى وتر و كلّ ذى دخل و الكذب و الغيبة و البخل و الشّحّ و الجفاء و المكر و الخديعة و النّميمة و سوء ذات البين و قطيعة الأرحام و سوء الخلق و التكبّر و الفخر و الاختيال و الاستطالة و البذخ و الفحش و التّفحّش و الحقد و الحسد و الطيرة و البغي و العدوان و الظّلم . اى ، خداى - عز و جل - اسلام را به خويهاى بزرگ و كارهاى نيك در ميان گرفته است . و از آن جمله به خوبى زندگانى كردن است ، و كار نيك ، و تواضع ، و بخشيدن مال ، و طعام دادن ، و سلام شايع گردانيدن ، و پرسيدن بيمار مسلمان - نيكو كار باشد يا بدكار - و مشايعت جنازهء مسلمان ، و نيكو همسايگى كردن با همسايهء خود - مسلمان باشد يا كافر - و بزرگ داشتن پير مسلمان ، و اجابت كسى كه به طعام مىخواند ، و خواندن مردم به طعام ، و در گذشتن ، و به صلاح آوردن مردمان ، [ و بخشندگى ] و جوانمردى و كرم ، و ابتدا كردن به سلام ، و فرو خوردن خشم ، و عفو نمودن از مردمان ، و پرهيز از آن چه اسلام نسخ كرده ، از بازى و باطل و سرودها و پردهها و رودها و همهء تباه كاريها و دروغ و غيبت و بخل به ظاهر و باطن [ 364 ] بر مال خود و بر مال ديگرى و جفا و مكر و فريبش و سخن چينى و بدى ذات البين و بريدن از خويشاوندان و بدخويى و تكبر و فخر و خراميدن و گردنكشى كردن و فحش بطبع و بتكلف و كينه و بدخواهى و فال بد و طلب زيادتى و از حد درگذشتن و ستم كردن .
انس مالك - رضى اللّه عنه - گفت : [ پيغامبر ( ص ) ] بر هيچ نصيحتى خوب نگذشت كه نه ما را سوى آن خواند و به آن توصيه فرمود ، و بر هيچ خيانتى و غيبتى و زشتيى نگذشت ، الاّ كه ما را از آن بترسانيد و بازداشت . و از آن همه اين آيت بسنده است ، قوله تعالى :
إِنَّ اللَّهَ يَأْمُرُ بِالْعَدْلِ