آن را انكار نكردى ؟ و چون خداى - عز و جل - بنده را حجت خود تلقين فرمايد ، بنده گويد : اى پروردگار ، من به تو واثق شدم و از مردمان بترسيدم .
و گفت ( ص ) ايّاكم و الجلوس على الطّرقات ، اى ، بپرهيزيد از نشستن بر راهها . گفتند : ما را از آن چاره نيست ، كه مجالس ماست ، آن جا حديث گوييم . گفت ( ص ) : فإذا أبيتم الاّ ذلك ، فأعطوا الطّريق حقّها ، اى ، چون نخواهيد كردن مگر آن را ، پس حق راه را بگزاريد ، گفتند : حق راه چيست ؟ گفت ( ص ) : غضّ البصر و كفّ الاذى و ردّ السّلام و الامر بالمعروف و النّهى عن المنكر ، اى ، چشم فرو خوابانيدن و باز داشتن رنج و جواب گفتن سلام و امر معروف و نهى منكر .
و گفت - عليه الصلاة و السلام : كلام ابن آدم كلّه عليه لا له ، الاّ امرا بمعروف او نهيا عن المنكر او ذكر اللّه ، اى ، همهء سخن فرزند آدم زيانكار است او را نه سودمند ، مگر امر معروف و نهى منكر و ذكر خداى تعالى .
و گفت ( ص ) : انّ اللّه لا يعذّب العامّة بذنوب الخاصّة « 16 » حتّى يرى المنكر بين أظهرهم ، و هم قادرون على ان ينكروه فلا ينكرونه ، اى ، حق تعالى عام را به گناه خاص عذاب نفرمايد تا آن گاه كه ميان ايشان منكر بيند و ايشان بر انكار آن قادر باشند و انكار نكنند .
و أبو امامهء باهلى روايت كرد كه پيغامبر - صلّى اللّه عليه و سلم - گفت : كيف أنتم إذا طغى نساؤكم و فسق شبّانكم و تركتم جهادكم ؟ اى ، چگونه باشيد چون زنان شما نافرمانبردار شوند و جوانان شما فسق برزند و شما جهاد خود بگذاريد ؟ گفتند : يا رسول اللّه ، از اين سختتر چه باشد ؟ گفت ( ص ) : كيف أنتم إذا لم تأمروا بالمعروف و لم تنهوا عن المنكر ؟ اى ، چگونه باشيد چون امر معروف و نهى منكر را رها كنيد ؟ گفتند : يا رسول اللّه ، اين بودنى است ؟ او گفت ( ص ) : نعم و الّذي نفسى بيده ، و اشدّ منه سيكون ، اى ، آرى ، بدان خداى كه نفس من در قبضهء قدرت اوست كه از اين سختتر بباشد . گفتند : يا رسول اللّه ، از اين سختتر چه بود ؟ گفت : كيف بكم إذا أمرتم بالمنكر و نهيتم عن المعروف ، اى ، چگونه باشيد چون منكر فرماييد و از معروف باز داريد . گفتند : يا رسول اللّه ، اين بودنى است ؟ گفت : نعم و الّذي نفسي بيده و اشدّ منه سيكون ، يقول اللّه تعالى حلفت لاتيحنّ لهم فتنة يصير الحليم فيها حيران ، اى ، آرى ، سوگند بدان خداى كه نفس من در قبضهء قدرت اوست كه از اين سختتر به زودى بباشد ، حق تعالى مىفرمايد به ذات خود سوگند ياد كردم كه هر آينه براى شما
هامش
( 16 ) اين حديث در چاپهاى متن عربى چنين نقل شده : ان اللّه لا يعذب الخاصة بذنوب العامة . . . ( زبيدى ، 7 - 9 ) .