مگر تلاوت آن همچنان كه منزل شده است . پس قصر و مد و وقف و وصل و قطع در او به خلاف آن چه تلاوت اقتضا كند حرام است يا مكروه . و چون قرآن به ترتيل خوانند چنان كه منزل شده است ، اثرى كه سبب وزن لحنها باشد ساقط شود . و آن سببى مستقل است در تأثير ، اگر چه مفهوم نشود ، چنان كه در رود هاونى و شاهين و ساير آوازهاى نامفهوم .
وجه پنجم آن كه لحنهاى موزون را به ايقاعات و آوازهاى ديگر كه موزون باشد ، بيرون « 187 » آواز حلق ، بدل كرده شود « 188 » ، چون زدن به قضيب « 189 » و دف و غير آن ، زيرا كه وجد ضعيف انگيخته نشود مگر به سبب قوى . و قوّت او نباشد مگر به مجموع اين سببهايى كه هر يك را در تأثير حظى است . و واجب آن است كه قرآن را از مثل اين قراين صيانت كرده شود . زيرا كه صورت اين نزديك عامهء خلق صورت لهو است ، و « 190 » قرآن همه جدّ است نزديك همهء خلق ، پس به جدّ محض آميخته نشود آن چه لهو باشد نزديك عوام ، و صورت او صورت لهو باشد نزديك خواص ، اگر چه در آن از آن رو ننگرند كه لهو است . بل قرآن را توقير بايد كرد ، و در جنابت و غير طهارت و بر شارعها نبايد خواند ، بل با طهارت بايد خواند در مجلس ساكن . و در هر حالى به حق حرمت قرآن قيام نتوان نمود . پس به سرود ، كه مستحق اين مراقبت و مراعات نباشد ، عدول كرده شود « 191 » . و براى اين در شب عروسى با خواندن قرآن دف نشايد زدن . و پيغامبر - صلّى اللّه عليه و سلم - در عروسى دف زدن فرموده است ، و گفته است : أظهروا النّكاح و اضربوا عليه بالدّف ، اى ، نكاح را ظاهر كنيد و بر آن دف بزنيد . و در روايتي ديگر : أظهروا النّكاح و لو بضرب الغربال ، اى ، نكاح را ظاهر كنيد اگر چه به زدن غربال باشد « 192 » . يا لفظى كه اين معنى آن است . و آن با شعر روا باشد . و براى آن چون پيغامبر - صلّى اللّه عليه و سلم - در خانهء ربيع بنت معوّذ رفت ، و نزديك او كنيزكى سرود مىگفت ، پس چون كنيزك پيغامبر را - صلّى اللّه عليه و سلم - بديد در [ 304 ] معرض سرود چنين گفت : و فينا نبىّ يعلم ما في غد . پيغامبر ( ص ) گفت : دعي هذا و قولى ما كنت تقولينه ، اى ، اين را بگذار و آن چه مىگفتى بگو . و اين گواهى دادن به نبوت است پيغامبر را - عليه السّلام - و پيغامبر او را از آن باز داشت و به سرودى كه لهو است باز گردانيد ،
هامش
( 187 ) بيرون ، سواى .
( 188 ) در كيمياى سعادت : الحان را نيز مدد بايد داد به آوازهاى ديگر تا اثر بيشتر كند ( ج 1 - 494 ) ، در نسخهء فيضيه ، در ترجمهء « تعضد و تؤكّد » « بدل كرده شود » آمده است ، شايد تصحيف باشد .
( 189 ) قضيب ، ناى .
( 190 ) در حالى كه .
( 191 ) عدول كردن ، باز گشتن .
( 192 ) غربال ، دف .